Prokuratura Krajowa zintensyfikowała działania mające na celu wykrywanie i zwalczanie przestępstw związanych z Programem Priorytetowym „Czyste Powietrze”. Jak poinformowano w piśmie z 3 lutego 2025 roku, szefowie prokuratur w Polsce otrzymali wytyczne dotyczące objęcia spraw tego typu szczególnym nadzorem. Podkreślono, że działania te mają zapewnić jednolitą praktykę oraz skuteczność w ściganiu przestępstw zagrażających finansom państwa i Unii Europejskiej.

Program „Czyste Powietrze”, realizowany od 2018 roku przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, ma na celu poprawę jakości powietrza poprzez wymianę źródeł ogrzewania i zwiększenie efektywności energetycznej budynków mieszkalnych. Finansowany jest ze środków Krajowego Planu Odbudowy oraz funduszy unijnych. Do tej pory złożono ponad milion wniosków o dofinansowanie, a całkowita pula środków przekracza 20 miliardów złotych.

Prokuratura wskazuje, że najczęstsze nadużycia polegają na wyłudzaniu pieniędzy poprzez zawyżanie wartości instalacji, fałszowanie dokumentów czy wielokrotne rozliczanie tych samych inwestycji. W 2025 roku Departament do Spraw Przestępczości Gospodarczej Prokuratury Krajowej przeprowadził dwie analizy dotyczące tego typu postępowań. Pierwsza objęła 43 sprawy zakończone odmową wszczęcia lub umorzeniem – ponad połowę z tych decyzji uznano za przedwczesne. Druga analiza, obejmująca okres od kwietnia do sierpnia, dotyczyła 118 spraw, z których 39 zakończono bez dalszego prowadzenia postępowania.

W piśmie z 21 sierpnia 2025 roku Prokurator Krajowy przypomniał o konieczności odpowiedniej koordynacji i kontroli przebiegu postępowań. Wskazano, że szczególną uwagę należy zwrócić na sprawdzanie, czy zdarzenia będące przedmiotem zawiadomień nie są już objęte innymi postępowaniami. Obecnie prowadzone są m.in. trzy duże postępowania zbiorcze – w Prokuraturze Okręgowej w Lublinie (ponad 50 pokrzywdzonych), w Łodzi (110 pokrzywdzonych) oraz w Szczecinie (ponad 20 pokrzywdzonych).

Dodatkowo część spraw prowadzona jest równolegle przez delegowanych prokuratorów europejskich, co wskazuje na wagę problemu w kontekście ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej. Równolegle przedstawiciel Prokuratury Krajowej uczestniczy w pracach grupy roboczej powołanej w NFOŚiGW, która opracowuje rekomendacje prawne mające chronić beneficjentów przed skutkami nieuczciwych praktyk wykonawców.

Prokuratura podkreśla, że sprawne prowadzenie postępowań karnych w tym zakresie ma kluczowe znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa finansowego beneficjentów, ale również dla utrzymania certyfikacji środków przez Komisję Europejską. Niewłaściwe rozliczanie dotacji mogłoby bowiem zagrozić dalszej realizacji jednego z najważniejszych programów proekologicznych w Polsce.