Na terenie Państwowego Muzeum na Majdanku trwają intensywne prace remontowe i konserwatorskie przy Pomniku-Bramie – jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miejsca pamięci oraz jednym z najwybitniejszych pomników poświęconych ofiarom II wojny światowej. W okresie wakacyjnym teren wokół monumentu został wygrodzony, a nad pomnikiem stanęło stalowe rusztowanie. Obecnie zespół ekspertów prowadzi prace związane z oczyszczaniem zewnętrznych i wewnętrznych powierzchni bryły. To jeden z pierwszych etapów szeroko zakrojonych działań konserwatorskich.

Oczyszczanie powierzchni pozwoli odpowiednio przygotować monument do kolejnych etapów remontu. W dalszej części prac elementy konstrukcyjne Pomnika-Bramy zostaną szczegółowo ocenione, a w miejscach, w których będzie to konieczne, przeprowadzone zostaną odpowiednie naprawy. Docelowo cała bryła monumentu zostanie zabezpieczona środkiem hydrofobizującym, który ma ograniczyć wpływ wody i warunków atmosferycznych na strukturę obiektu.

Gruntowna renowacja po niemal sześciu dekadach

Pomnik-Brama od niemal 60 lat jest nieodłącznym elementem krajobrazu Majdanka. Przez dziesięciolecia monument był nieustannie wystawiony na działanie deszczu, śniegu, mrozu, wahań temperatury i innych czynników atmosferycznych. Naturalne procesy starzenia materiałów sprawiły, że obiekt wymaga kompleksowych prac remontowych i konserwatorskich.

Zakres inwestycji jest szeroki. Renowacji zostanie poddana cała bryła Pomnika-Bramy. Remont obejmie także wszystkie schody i ciągi piesze znajdujące się wokół monumentu. Zaplanowano również wymianę nawierzchni na płycie pomnika oraz instalacji elektrycznej. Odnowione zostaną betonowe ławki.

Istotnym elementem przedsięwzięcia będzie także modernizacja oświetlenia. Nowy system pozwoli na odpowiednią ekspozycję Pomnika-Bramy również po zmroku, podkreślając jego monumentalną formę.

Przedsięwzięcie jest finansowane dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wartość całej inwestycji wynosi 11 795 700 zł, a jej zakończenie zaplanowano na czerwiec 2028 roku. W związku z prowadzonymi pracami zwiedzanie Majdanka może okresowo odbywać się zmienioną trasą.

Symbol Majdanka

Pomnik Walki i Męczeństwa został wzniesiony na terenie Państwowego Muzeum na Majdanku w następstwie ogólnopolskiego konkursu architektonicznego ogłoszonego przez Radę Ochrony Pomników Męczeństwa oraz Towarzystwo Opieki nad Majdankiem. Spośród blisko 140 zgłoszonych projektów wybrano koncepcję przygotowaną przez Wiktora Tołkina i Janusza Dembka.

Budowa Pomnika Walki i Męczeństwa rozpoczęła się w 1968 roku. Była to jedna z największych inwestycji realizowanych wówczas w Lublinie. W szczytowym okresie przy budowie pracowało nawet 200 osób, działających na trzy zmiany. Przy wykonaniu monumentu zatrudniono również ponad 50 cieśli.

Skala przedsięwzięcia była ogromna. Do budowy całego kompleksu wykorzystano m.in. ponad 800 m³ betonu, 1500 ton granitu, 400 ton stali zbrojeniowej oraz 2600 ton kruszywa bazaltowego i granitowego. Ze względu na wysokie koszty inwestycji ostatecznie monument zrealizowano w skali około 10 proc. mniejszej niż pierwotnie zakładano.

Uroczyste odsłonięcie Pomnika Walki i Męczeństwa odbyło się 21 września 1969 roku, podczas obchodów 25. rocznicy wyzwolenia obozu na Majdanku. W wydarzeniu uczestniczyło ponad 100 tysięcy osób.

Prace, które mają zabezpieczyć monument na kolejne dekady

Obecnie, po niemal sześciu dekadach od odsłonięcia, Pomnik-Brama ponownie znalazł się w centrum dużego przedsięwzięcia budowlanego. Tym razem celem jest nie tylko odnowienie jego wyglądu, lecz przede wszystkim zabezpieczenie konstrukcji i materiałów przed dalszym niszczeniem.

Trwające oczyszczanie powierzchni stanowi przygotowanie do kolejnych etapów prac. Szczegółowa ocena elementów konstrukcyjnych pozwoli określić zakres niezbędnych napraw, a końcowe zabezpieczenie hydrofobizujące ma zwiększyć odporność monumentu na działanie wilgoci i warunków atmosferycznych.

Remont Pomnika-Bramy jest więc nie tylko inwestycją w infrastrukturę Muzeum. To również przedsięwzięcie mające zapewnić zachowanie jednego z najważniejszych miejsc pamięci w Lublinie dla kolejnych pokoleń. Monument, który od 1969 roku przypomina o ofiarach Majdanka, ma dzięki prowadzonym pracom zachować swoją formę i znaczenie na kolejne dziesięciolecia.

fot. Muzeum Majdanek