Natrafiono na nieznaną średniowieczną wieżę w Lublinie. To jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych na Lubelszczyźnie (zdjęcia)
14:38 14-07-2023 | Autor: redakcja
fot. E. Mitrus
W ubiegłym roku rozpoczęły się prace konserwatorskie i roboty budowlane w kościele pw. Nawrócenia św. Pawła i części budynku dawnego klasztoru pobernardyńskiego w Lublinie. Roboty ziemne przy ww. przedsięwzięciu wykonywane są przy udziale archeologów z Pracowni Badań i Nadzorów Archeologicznych Edmunda Mitrusa. Miejsce, gdzie prowadzone są prace objęte jest ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków woj. lubelskiego pod nr A/221.
Okrycie reliktów z kamienia wapiennego
– Jak wskazują dotychczasowe ustalenia historyczne, początki kształtowania się tu zabudowy sięgają drugiej połowy XV stulecia – pierwsze zabudowania klasztorne wznoszono w latach 1460-1469, a w 1470 r. rozpoczęto budowę murowanej świątyni, którą ukończono w 1497 r. Najstarsze murowane skrzydło klasztorne powstało na przełomie XV i XVI w. Po pożarze zespół odbudowano w latach 1557 – 1569, dobudowując przy tym do klasztoru dwa nowe skrzydła – wschodnie i zachodnie. Po kolejnym pożarze z 1602 r. kościół odbudowano w stylu późnego renesansu. W marcu br. archeolodzy zgłosili do WUOZ w Lublinie odkrycie podczas prac ziemnych w zakrystii kościoła, a także w korytarzu pomiędzy nią a prezbiterium kościoła, reliktów murów z kamienia wapiennego na piaskowo-wapiennej zaprawie – relacjonuje Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków dr Dariusz Kopciowski.
Na tym etapie prace zostały wstrzymane i ruszyły oględziny konserwatorskie. Wówczas okazało się, że relikty układają się w rzut prostokątnej budowli o wymiarach 7,5 x 8,5 m, od wschodu i zachodu posiadającej po trzy przypory o wymiarach 1,5 x 1,5 m. Grubość ścian fundamentu obiektu wynosiła od 1,5 do 1,7 m.
Budowla starsza niż wschodnie skrzydło klasztorne
– Już wstępna analiza stratygraficzna murów wskazała, że odkryta budowla jest starsza niż wschodnie skrzydło klasztorne i prezbiterium kościoła wybudowane po pożarze z 1602 r. Rzut obiektu i jego wymiary, zastosowany budulec nasunął przypuszczenia, iż w wyniku podjętych prac remontowych odkryto nieznaną dotychczas, średniowieczną budowlę wieżową zlokalizowaną poza murami obronnymi miasta. Analiza dostępnych historycznych źródeł dotyczących początków obecności oo. bernardynów w Lublinie, opisy darowanych im przez mieszczan nieruchomości, nie wzmiankują o żadnej wcześniejszej zabudowie na tym terenie. Nasunęło to przypuszczenie, iż możemy mieć do czynienia z jednym z najstarszych obiektów architektury murowanej w Lublinie – relacjonuje dr Dariusz Kopciowski.
W związku ze wspomnianymi okolicznościami odkrycia LWKZ wstrzymał toczące się w miejscu odkrycia roboty budowlane i nakazał inwestorowi wykonanie badań archeologiczno – architektonicznych. Miały one dać możliwość datowania odkrytego zabytku poprzez pozyskanie zabytków ruchomych i „substancji” organicznych do badań specjalistycznych, możliwość rozpoznania układu stratygraficznego nawarstwień kulturowych, w tym poziomów użytkowych i pierwotnego ukształtowania terenu, oraz rozpoznania ewentualnego rozwarstwienia chronologicznego obiektu.
Dzięki badaniom udało się określić, pełny rzut budowli wieżowej, której pozostałości znajdowały się pomieszczeniach. Co więcej, odkryto dwa mury z kamienia wapiennego na piaskowo-wapiennej zaprawie oraz dwa poziomy ceglanych posadzek. Mury mają taki sam kierunek przebiegu jak mury wieży. Zapewne są one częścią jednej budowli jednak innej niż wieża.
– Od wschodu są one przecięte wykopem pod fundament zakrystii. Odkryto również obiekt wziemny (jama śmietniskowa?), który został przecięty przez fundamenty wieży. Z obiektu pozyskano kilka fragmentów ceramiki naczyniowej szeroko datowanej na okres późnośredniowieczny (ze wskazaniem na XV w.). Z jamy pobrano próbki do analizy węgla C 14, której wyniki być może chronologię tą zmienią bądź uściślą. Datowanie radiowęglowe wykonywane jest dzięki współpracy z dr Tomaszem Dzieńkowskim kierującym Pracownią ds. badań archeologicznych nad okresem średniowiecza Lubelszczyzny z Instytutu Archeologii UMCS – wyjaśnia dr Dariusz Kopciowski.
Obok badań archeologicznych, prowadzone były również badania architektoniczne, które wykonał dr inż. arch. Krzysztof Janus z Politechniki Lubelskiej.
– Wykonał on szczegółową inwentaryzację odkrytych reliktów, przeanalizował wszystkie istniejące „węzły” w strukturze budowlanej ponad poziomem gruntu i ich z relacje z murami, odsłoniętymi poniżej posadzki zakrystii. Wykonał też dodatkowe odkrywki w ścianach, które miały uwidocznić mury wieży powyżej poziomy posadzek. Odkrył fragment lica ściany zewnętrznej wieży, wykonanej z cegieł z profilowaną spoiną (być może w wątku gotyckim), która w późniejszym okresie była co najmniej dwukrotnie tynkowana – opisuje budowlę dr Dariusz Kopciowski.
Jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych na Lubelszczyźnie
Dzięki odkryciu fundamentów można śmiało przypuszczać, że wieża miała co najmniej 5 kondygnacji i była świetnym punktem obserwacyjnym. Zdaniem badacza konstrukcja tego typu nie mogła powstać po wzniesieniu kazimierzowskich obronnych murów miejskich (po 1341 r.), gdyż w takim układzie stanowiłaby zaprzeczenie obronności miasta. Mogła stanowić jeden z elementów większego systemu obronnego średniowiecznego Lublina.
Jak wyjaśnia dr Dariusz Kopciowski relikty odkrytej wieży stanowią jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych na Lubelszczyźnie, rzucających zupełnie nowe światło na rozwój przestrzenny miasta w średniowieczu i otwierających nowe perspektywy badawcze dla naukowców różnych dziedzin zajmujących się „rekonstrukcją” przeszłości Lublina. Obecnie dyskutowana jest sprawa sposobu wyeksponowania odkrytych reliktów wieży.
(Źródło LWKZ\Opracowano na postawie: – materiałów własnych WUOZ w Lublinie, Sprawozdania z badań archeologicznych reliktów wieży odkrytych w zespole kościoła pw. Nawrócenia św. Pawła przy ul. Bernardyńskiej 5 w Lublinie aut. E. Mitrus, J. Jóźwiak, 2023 r. , Wstępnego sprawozdania z badań architektonicznych w formie nadzoru, aut. dr inż. arch. Krzysztof Janus, 2023 r.)
fot. GoogleEarth
fot. E. Mitrus
fot. E. Mitrus
fot. E. Mitrus
fot. E. Mitrus
fot. E. Mitrus
Dawny kościół i klasztor oo. bernardynów. Fragment panoramy Lublina z XVII w. z widokiem na budynek świątyni i wieży (fragm. z oprac. K. Janusa, 2023)
Dawny klasztor oo. bernardynów. Fragment dawnej panoramy Lublina z XVIII w. z widokiem na budynek świątyni i wieży (fragm. z oprac. K. Janusa, 2023)
I co z tego, jaka to historia że tam dzieś stał kiedyś jakiś budynek ?
A kto będzie się tobą przejmował ? Nikt.
Idź do kościoła po tabletkę 😀
Jak ja teraz zasnę?
Podłogi nie będzie…
Jaka wysokość wieży była ??
Fto ftyrzyfta ftapścić i pół.
Pzdr.
Ja bym to wyburzył i zrobił parking, bo nie ma gdzie parkować. Plac Katedralny zastawiony, Plac Zamkowy tak samo. A jakoś te 5 przystanków trzeba samochodem przejechać i mieć gdzie zaparkować.
Tym bardziej, że przy obecnej polityce komunikacyjnej miasta, samochodów będzie tylko przybywać.
Bardzo ciekawa informacja. Dzięki Redakcjo.
Gdzie ta wieża, którą archeolodzy nieroby odkryli. Te parę centymetrów jakiegoś gruzu?
A redaktor to chyba dostał orgazmu przy pisaniu tak nic nie wnoszącego tekstu w stylu:
„Kwaśniewski w łóżku Madonny”, który nocował w hotelu w pałacu w Łańcucie w tym samych pokoju i łóżku co Madonna – tylko dwa lata później. Ot sensacja: ogórek zabił pomidora.
Prosimy nie patrzeć na świat tylko przez pryzmat własnych zainteresowań, upodobań i sympatii ;). Jest wielu Czytelników, którzy uwielbiają taką tematykę. 😉
Więcej życzliwości życzymy wobec innych ludzie, również archeologów.
Proszę wymienić przynajmniej stu takich sympatyków to nie będę się czepiał ?
To może zmień swoje nawyki i przyzwyczajenia.
Nie potrafisz odnaleźć portalu z artykułami przeznaczonymi tylko dla ciebie to zacznij czytać nekrologi.
Poznasz sąsiadów…
Ananas wyszedł z puszki, siedział bo ubił śmietanę…
Ciekawy artykuł, pozostań ambitna Redakcjo.
Fajnie przyjedzie ekipa filmowa i nakręci nową odsłonę „Wakacji z duchami”.
Kościół obronny?