Stanowisko o cechach grodziska, położone na gruntach wsi Kaplonosy Kolonia w gminie Wyryki, zostało odkryte w 2016 roku w wyniku badań teledetekcyjnych. Już wówczas wskazywano na jego potencjalnie unikatowy charakter. Wiosną 2024 roku przeprowadzono rozpoznawczą wyprawę terenową z udziałem zespołu archeologów, której celem było doprecyzowanie interpretacji dotyczących charakteru obiektu, a także zgromadzenie danych środowiskowych i przygotowanie wstępnego programu badań.

Zebrane informacje stały się podstawą do rozszerzenia zakresu analiz. Jesienią 2025 roku przeprowadzono nieinwazyjne oraz małoinwazyjne badania archeologiczne, obejmujące m.in. analizę zdjęć lotniczych w różnych zakresach widma, modelowanie terenu na podstawie danych LiDAR, prospekcję elektrooporową oraz planigrafię zabytków ruchomych z wykorzystaniem precyzyjnych pomiarów GPS.

Wyniki dotychczasowych badań wskazują, że założenie grodowe funkcjonowało od X do XIII wieku. Pomimo braku jednoznacznych śladów budowli naziemnych, zarejestrowano liczne obiekty zagłębione w ziemi, interpretowane jako pozostałości palenisk lub jam użytkowych. Segmentowy układ anomalii geofizycznych może natomiast świadczyć o reliktach konstrukcji wałów wykonanych z drewnianych skrzyń wypełnianych ziemią lub kamieniami. Przerwa w ciągu wałów od strony wschodniej może wskazywać na lokalizację dawnej bramy wjazdowej.

W trakcie prac odkryto łącznie 244 zabytki ruchome. Wśród nich znalazły się narzędzia codziennego użytku, takie jak noże, krzesiwa, sierpy czy żelazna radlica, a także elementy uzbrojenia – groty strzał i włóczni. Odkryto również ozdoby i elementy stroju, w tym srebrną zausznicę, zapinkę podkowiastą oraz półwytwór srebrnej lunuli. Znaleziska uzupełniają fragmenty wczesnośredniowiecznych naczyń ceramicznych.

Istotnym uzupełnieniem obrazu przeszłości tego miejsca są także pojedyncze zabytki datowane na okres II wojny światowej. Odkryte naboje do niemieckiego karabinu oraz fragmenty zegarka kieszonkowego potwierdzają przekazy lokalnej ludności o wykorzystywaniu grodziska jako schronienia przez osoby ukrywające się w czasie okupacji.

Badania prowadzone były w skrajnie trudnych warunkach terenowych, wynikających z gęstej roślinności, licznych powalonych drzew oraz podmokłego podłoża. Dodatkowym ograniczeniem był fakt objęcia obszaru ochroną rezerwatową jako „Las Ochoża” im. Marka Kellera, co wykluczało zastosowanie części metod badawczych.

Zespół badawczy zapowiada kontynuację prac, obejmujących m.in. badania geochemiczne, przyrodnicze oraz geomorfologiczne, a w dalszej perspektywie również badania wykopaliskowe. Ze względu na wysoką wartość naukową i przyrodniczą stanowiska, teren pozostaje objęty ścisłą ochroną i niedostępny dla osób postronnych bez zgody właściwych służb.

Galeria zdjęć

Następna strona