Zabytkowa Tora wraca do Biłgoraja. Kiedy wystawiono ją na sprzedaż, wkroczyła policja
16:23 03-06-2026 | Autor: redakcja
fot. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Zabytkowa Tora pochodząca z nieistniejącej już synagogi w Biłgoraju została uroczyście przekazana do Muzeum Ziemi Biłgorajskiej. Uroczystość odbyła się 3 czerwca w siedzibie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W wydarzeniu uczestniczyli ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska oraz dyrektor Muzeum Ziemi Biłgorajskiej Marek Majewski.
Przekazanie zabytku jest efektem działań restytucyjnych prowadzonych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Odzyskana Tora wzbogaci zbiory muzeum dokumentujące historię oraz wielokulturowe dziedzictwo regionu, stając się jednocześnie ważnym symbolem pamięci o przedwojennej społeczności żydowskiej Biłgoraja.
– Powrót Tory do Biłgoraja oznacza odzyskanie fragmentu utraconego dziedzictwa miasta. Przez stulecia społeczność żydowska współtworzyła jego historię, kulturę i tożsamość – podkreślają przedstawiciele resortu kultury.
Zabytek zachował się w stanie wymagającym prac konserwatorskich. Na jego powierzchni widoczne są ślady zniszczeń i nadpalenia, które stanowią wymowne świadectwo tragicznych wydarzeń z września 1939 roku. To właśnie wtedy niemieckie wojska spaliły biłgorajską synagogę, kończąc historię jednego z najważniejszych miejsc żydowskiego życia religijnego w mieście.
Dziś, gdy na rynku w Biłgoraju znajduje się replika XVII-wiecznej drewnianej synagogi z Wołpy, powrót Tory nabiera szczególnego znaczenia. To nie tylko odzyskany zabytek, ale również symboliczne przywrócenie pamięci o społeczności, która przez wieki była integralną częścią historii miasta.
Historia odnalezienia Tory rozpoczęła się w marcu 2025 roku. Pracownicy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego natrafili w serwisie Facebook na ofertę sprzedaży zabytkowego zwoju. Przeprowadzona weryfikacja pozwoliła ustalić, że Tora została wyniesiona z synagogi w Biłgoraju przez osobę prywatną tuż przed spaleniem budynku przez wojska niemieckie we wrześniu 1939 roku.
Ze względu na brak współpracy ze strony osoby oferującej zabytek do sprzedaży, ministerstwo poinformowało o sprawie Biuro Kryminalne Komendy Głównej Policji. Dalsze działania doprowadziły do zabezpieczenia Tory przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w Kraśniku, działających na polecenie miejscowej prokuratury. Następnie prokuratura wydała decyzję o zwrocie obiektu na rzecz Skarbu Państwa.
Po zakończeniu procedur zabytkowa Tora została przekazana do Muzeum Ziemi Biłgorajskiej, gdzie po przeprowadzeniu niezbędnych prac konserwatorskich będzie mogła służyć jako wyjątkowe świadectwo historii miasta i jego dawnych mieszkańców.
Jest to już kolejny zabytkowy i niezwykle cenny historycznie obiekt, jaki w ciągu ostatnich miesięcy odzyskało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wśród nich są m.in. księga z Zamku w Łańcucie, zabytkowe starodruki z Krakowa i Elbląga, czy też obrazy „Atak kozaków na kirasjerów napoleońskich” i „Matka Boska z Dzieciątkiem”. W marcu do Zamku w Malborku powróciły odzyskane kwatery witrażowe, a do Muzeum Narodowego w Gdańsku – elementy snycerskie.
Galeria zdjęć
fot. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
bardzo cenna odkrycia dla naszy bracia…… SPALIĆ TO WPIZ……….. tam jest zapisane jak traktować gojów
każdego kto myśli inaczej niż Ty na stos? Prawdziwy z Ciebie katolib, i kochasz bliźniego swego jak siebie samego. Prawda? Dziś będziesz szedł w procesji?..
Ale po co o tym wspominać? to niedobra jest. Cytat z rabina chabad lubawicz.
Uff jak dobrze że to tora a nie jakiś tam zaginiony sztandar polskich nacjonalistów.
Przekazać Palestyńczykom.