Kancelaria Prezydenta RP wydała stanowisko dotyczące rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 września 2025 roku, zmieniającego Regulamin urzędowania sądów powszechnych. Dokument podkreśla, że wprowadzane zmiany naruszają konstytucyjne zasady niezawisłości sądów oraz mechanizmy losowego przydziału spraw, które są fundamentem prawa do sądu.

W uzasadnieniu czytamy:

– Szanowni Państwo, rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka z dnia 29 września 2025 roku zmieniające Regulamin urzędowania sądów powszechnych jest ostentacyjnym aktem bezprawia. Poprzez ukształtowanie zasad obsady składów orzekających i redystrybucji spraw ingeruje ono w materię ustawowo i ustrojowo chronioną, naruszając granice delegacji z art. 41 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz szereg norm konstytucyjnych…

Kancelaria wskazuje, że rozporządzenie próbuje zmienić normy ustawowe, co z perspektywy prawa oznacza naruszenie demokratycznego mandatu ustawodawcy. Zgodnie z opinią przedstawioną w stanowisku, zmiany te „godzą w demokratyczny mandat ustawodawcy” oraz w „pozycję ustrojową Prezydenta jako najwyższego przedstawiciela Rzeczypospolitej” (art. 126 Konstytucji).

Kluczowe zastrzeżenia dotyczą m.in.:

• wprowadzenia możliwości ręcznego wskazywania przez przewodniczących wydziałów członków składów orzekających,
• dopuszczenia „dolosowywania” lub przekazywania spraw bez ustawowych przesłanek,
• mechanizmów wstrzymywania przydziału spraw i zmiany kolejności wpływu, co — jak podkreślają autorzy stanowiska — narusza zasadę losowości i niezmienności składu sędziowskiego.

W stanowisku zaznaczono:

– To nie jest działanie Ministra Sprawiedliwości – to działanie „ministra bezprawia”, ponieważ aktem podustawowym próbuje uchylić wolę ustawodawcy i konsekwencje konstytucyjnego aktu podpisania ustawy przez Prezydenta. (…) Regulamin może jedynie technicznie i organizacyjnie obsłużyć te gwarancje, nigdy je zmienić.

Podkreślono również, że nawet Rządowe Centrum Legislacji wskazało niedopuszczalność tworzenia w rozporządzeniu szerokich wyjątków od zasady losowego przydziału spraw. Zdaniem Kancelarii, wprowadzone mechanizmy mogą prowadzić do arbitralnego kształtowania składów sędziowskich, co narusza art. 45 Konstytucji oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Stanowisko kończy się wezwaniem do uchylenia rozporządzenia oraz wstrzymania jego stosowania:

– Rozporządzenie powinno zostać niezwłocznie uchylone. Do czasu rozstrzygnięcia nie powinno być stosowane w zakresie, w jakim kreuje pozaustawowe wyjątki od losowości przydziału i niezmienności składu, a prezesi sądów oraz przewodniczący wydziałów powinni stosować bezpośrednio przepisy ustawy.

Sprawa wywołuje szeroką dyskusję w środowisku prawniczym i politycznym, a krytyka dotyczy nie tylko samej treści rozporządzenia, lecz także jego konsekwencji dla stabilności systemu wymiaru sprawiedliwości.