690 skarg w nieco ponad miesiąc

Państwowa Inspekcja Pracy podsumowała pierwsze działania prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących od 8 lipca 2026 roku. Wprowadziły one nowe narzędzia pozwalające badać i przekształcać umowy cywilnoprawne zawarte w warunkach, w których właściwa jest umowa o pracę.

Od 8 lipca do 13 sierpnia do PIP wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących nieprawidłowego wyboru cywilnoprawnej formy zatrudnienia. Od początku roku odnotowano ich już 1794, niemal trzykrotnie więcej niż w tym samym okresie poprzedniego roku.

Zdecydowana większość zgłoszeń dotyczy nieprawidłowego zawierania umów zlecenia lub umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia.

Skargi z wielu branż i sektorów

Analiza zgłoszeń nie pozwala wskazać jednej branży ani sektora, w których problem występowałby najczęściej. Skargi dotyczą zarówno podmiotów prywatnych, jak i publicznych – od najmniejszych firm po bardzo duże organizacje.

Autorzy zgłoszeń pracują między innymi w usługach, handlu i produkcji. Skargi dotyczą także podmiotów leczniczych, ogólnopolskich sieci gastronomicznych, branży ochroniarskiej oraz osób wykonujących pracę platformową.

Część spraw nie może jednak zostać rozpatrzona przy użyciu nowych uprawnień Inspekcji.

– Znaczna część wpływających skarg dotyczy zakończonych jeszcze przed 8 lipca okresów pracy, a to uniemożliwia zastosowanie nowych narzędzi przekwalifikowania umów cywilnoprawnych. Wiele z nich zawiera również istotne braki formalne. Możliwość ich dalszego procedowania będzie warunkowało usunięcie tych braków – wskazuje Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń.

Ponad 100 kontroli i 121 pisemnych poleceń

Od wejścia w życie nowych przepisów inspektorzy rozpoczęli ponad 100 kontroli dotyczących przestrzegania zakazu zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi. Do czasu przygotowania podsumowania zakończono 35 z nich.

W toku prowadzonych działań wydano 121 pisemnych poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Dotyczyły one przypadków, w których inspektorzy zakwestionowali wybór cywilnoprawnej formy zatrudnienia.

Na dzień przekazania informacji w sprawach tych nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji przez okręgowego inspektora pracy.

Pracodawcy dobrowolnie zmieniają umowy

PIP odnotowała również przypadki, w których pracodawcy zmienili podstawę zatrudnienia bez konieczności zastosowania środków prawnych.

– Warto wskazać, że notujemy także pozytywne efekty reformy, polegające na dobrowolnym dokonywaniu przez pracodawców zmian nieprawidłowo wybranych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, bez stosowania środków prawnych przez inspektorów pracy – podkreśla Janusz Krasoń.

Od 8 lipca do 6 sierpnia inspektorzy uzyskali podczas kontroli informacje o 201 przypadkach zmiany obowiązującej umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę. Pracodawcy dokonali tych zmian jeszcze przed przeprowadzeniem szczegółowych ustaleń i skierowaniem środków prawnych przez inspektorów.

Siedem decyzji interpretacyjnych

Do PIP trafiają także wnioski o wydanie indywidualnych interpretacji dotyczących właściwej podstawy zatrudnienia. Od 8 lipca Główny Inspektor Pracy wydał siedem decyzji w takich sprawach.

W dwóch przypadkach stanowisko wnioskodawców, którzy uznali opisane relacje za cywilnoprawne, zostało ocenione jako prawidłowe. W pozostałych pięciu Główny Inspektor Pracy stwierdził, że przedstawione okoliczności wskazywały na stosunek pracy.