Nowelizacja ustawy – Prawo wodne otwiera drogę do legalizacji istniejących ujęć wód podziemnych wykonanych bez wymaganych zezwoleń. Z nowych przepisów mogą skorzystać między innymi rolnicy, sadownicy, przedsiębiorcy oraz właściciele domów jednorodzinnych i działek.

Osoby, które dopełnią formalności w wyznaczonym terminie, unikną opłaty legalizacyjnej wynoszącej w 2026 roku 6601,67 zł. Stawka ta może ulec zmianie w 2027 roku. Nie zostaną wobec nich również zastosowane administracyjne kary pieniężne, które mogą wynosić od 5 tys. zł do nawet 1 mln zł.

Abolicja obejmuje również trwające postępowania

Nowe regulacje mają zastosowanie nie tylko do spraw zgłoszonych po wejściu nowelizacji w życie. Obejmują także postępowania wszczęte wcześniej, jeśli przed 18 sierpnia 2026 roku nie zostały prawomocnie zakończone.

Warunkiem skorzystania z abolicji jest złożenie kompletnego wniosku o legalizację urządzenia wodnego do końca 2027 roku. Każde urządzenie wodne podlega odrębnej legalizacji.

Nie każda studnia wymaga legalizacji

Procedurą objęte są studnie głębinowe wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Przepisy przewidują jednak wyjątek dla ujęć o głębokości do 30 metrów, wykorzystywanych w ramach zwykłego korzystania z wód.

Legalizacja nie jest wymagana, jeśli średnioroczny pobór nie przekracza 5 metrów sześciennych na dobę, a woda służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub rolnego. Właściciele powinni zatem przed złożeniem dokumentów sprawdzić zarówno głębokość studni, jak i sposób oraz skalę jej użytkowania.

Wniosek należy złożyć do Wód Polskich

Kompletną dokumentację trzeba przekazać właściwemu miejscowo dyrektorowi Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty wymagane przepisami, w szczególności operat wodnoprawny.

Samo zgłoszenie studni bez pełnej dokumentacji może nie wystarczyć do skorzystania z czasowego zwolnienia. Kluczowe jest więc odpowiednio wczesne przygotowanie wniosku i wszystkich wymaganych załączników.

Państwo chce poznać rzeczywistą skalę poboru wód

Celem zmian jest uporządkowanie statusu studni wykonanych bez pozwoleń oraz ograniczenie nierejestrowanego poboru wód podziemnych. Dokładniejsze dane mają pomóc w ocenie rzeczywistego zużycia zasobów i ich ochronie przed nadmierną eksploatacją, szczególnie w okresach suszy oraz w warunkach zmian klimatycznych.

Nowelizacja ma również ograniczyć bariery, które dotychczas zniechęcały właścicieli do ujawniania nieudokumentowanych ujęć. Wcześniejsze procedury wiązały się z wysokimi kosztami, skomplikowanymi formalnościami i ryzykiem dotkliwych kar.

Szacuje się, że w Polsce może funkcjonować od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy nielegalnych lub nieudokumentowanych studni głębinowych. Wiele z nich powstało przed laty, a ich właściciele nie dopełnili obowiązków z powodu nieznajomości skomplikowanych i często zmieniających się przepisów.