Lublin na trzy dni wypełni się tradycyjnymi brzmieniami Lubelszczyzny i Kaszub. Festiwal Eskapada Tradycji odbędzie się w dniach 3–5 lipca 2026 roku, a jego głównymi przestrzeniami będą Centrum Kultury w Lublinie oraz Plac Litewski. Udział we wszystkich wydarzeniach jest bezpłatny. Na warsztaty organizowane w Centrum Kultury obowiązują zapisy za pomocą formularza.

Jednym z najważniejszych założeń festiwalu jest tworzenie przestrzeni dialogu między regionami i pokoleniami. Na scenach pojawią się zarówno duże orkiestry dęte, jak i tradycyjne kapele reprezentujące różne części Polski. Publiczność będzie mogła poznać repertuar przekazywany przez wiejskich mistrzów, ale też twórczość współczesnych artystów, którzy czerpią z lokalnych tradycji muzycznych.

Organizatorzy podkreślają, że Eskapada Tradycji pokazuje folklor nie jako muzealny eksponat, lecz jako żywe zjawisko, które nadal inspiruje, integruje i przyciąga kolejne pokolenia odbiorców.

fot. M. Balewicz

Tradycja, która łączy regiony

Program festiwalu został zaplanowany tak, aby uczestnicy mogli nie tylko słuchać muzyki, ale również aktywnie w niej uczestniczyć. Przez trzy dni odbędą się warsztaty śpiewu, tańca, gry na instrumentach smyczkowych, instrumentach dętych oraz bębnienia. Wydarzeniom warsztatowym towarzyszyć będą potańcówki, koncerty i spotkania plenerowe.

Stałym punktem programu będzie wystawa „Wokół starodawnych orkiestr Roztocza”, prezentowana w korytarzu Centrum Kultury. Ekspozycja zabierze odbiorców do czasów, gdy orkiestry dęte działały niemal w co drugiej wsi na Roztoczu, a na weselach i zabawach grały nawet kilka razy w tygodniu. Wystawa pokaże sylwetki najważniejszych orkiestr, archiwalne fotografie, wspomnienia muzykantów, informacje o genezie tego zjawiska, jego związkach z muzyką skrzypcową oraz obrzędach, w których uczestniczyły orkiestry. Nie zabraknie także szczegółów dotyczących instrumentów budujących charakterystyczne brzmienie takich zespołów. Projekt ekspozycji przygotowała Iwona Pawlak, a za opracowanie merytoryczne odpowiadają Inez Girek i Filip Majerowski.

Piątek: warsztaty, kaszubskie tańce i pierwsza potańcówka

Festiwal rozpocznie się w piątek, 3 lipca. W Centrum Kultury odbędą się warsztaty śpiewu tradycyjnego „Pełnia Lata”, warsztaty taneczne dla początkujących prowadzone przez Daniela Adamczyka, warsztaty gry na instrumentach smyczkowych z Piotrem Deptułą, warsztat melodii skrzypcowych na instrumentach dętych prowadzony przez Filipa Majerowskiego oraz warsztaty bębnienia „Przejmij pałeczkę” pod kierunkiem Katarzyny Zedel.

Na Placu Litewskim zaplanowano warsztaty tańca kaszubskiego, które poprowadzi Paulina Węsierska. To spotkanie skierowane do osób początkujących i średnio zaawansowanych, przybliżające muzyczno-ruchowy folklor Pomorza. Węsierska jest animatorką kultury, instruktorką tańca i badaczką tradycji kaszubskich, związaną m.in. z Kaszubskim Zespołem Pieśni i Tańca „Sierakowice” oraz kapelą Begebenheit.

Po warsztatach na Placu Litewskim zagra Orkiestra Kaszubskie Smyki. To kapela ludowa z Kościerzyny, lokalnie określana jako „karno”, pielęgnująca muzyczne dziedzictwo regionu. Zespół łączy tradycyjne kaszubskie brzmienia z energią sceniczną. W jego występach można usłyszeć m.in. akordeon, trąbkę, saksofon, sakshorn tenorowy i tubę.

W Sali Widowiskowej Centrum Kultury odbędzie się także koncert finałowy grupy śpiewaczej Wieczorowej Szkoły Tradycji. Uczestnicy warsztatów prowadzonych przez Ewę Grochowską zaprezentują efekty pracy nad tradycyjnym śpiewem wielogłosowym, repertuarem obrzędowym, sakralnym i codziennym.

Pierwszy dzień zakończy wieczorna potańcówka w Wirydarzu Centrum Kultury. Zagrają: Orkiestra Wieczorowej Szkoły Tradycji, Eskapada Orkiestra, Orkiestra Kaszubskie Smyki oraz Kapela Bornego.

fot. M. Balewicz

Sobota: Plac Litewski, korowód i orkiestry Roztocza

W sobotę, 4 lipca, program ponownie rozpocznie się warsztatami w Centrum Kultury. Uczestnicy będą mogli wziąć udział w zajęciach tanecznych dla początkujących, warsztatach śpiewu tradycyjnego „Pełnia Lata”, warsztatach bębnienia, warsztatach melodii skrzypcowych na instrumentach dętych oraz warsztatach gry na instrumentach smyczkowych.

Warsztaty śpiewu tradycyjnego poprowadzi Ewa Grochowska. Zajęcia są przeznaczone dla osób początkujących i obejmą zarówno pracę nad repertuarem, jak i ekspresją głosową oraz stylem wokalnym wywodzącym się z kultury wsi. Uczestnicy poznają pieśni obrzędowe, w tym weselne i żniwne, a także pieśni liryczne z Lubelszczyzny, Kielecczyzny i Podkarpacia.

Warsztaty taneczne dla początkujących, prowadzone przez Daniela Adamczyka, będą otwartym spotkaniem z muzyką i tańcem. Organizatorzy zaznaczają, że nie będą one oparte na relacji „mistrz – uczeń”. Uczestnicy popracują nad poczuciem rytmu w ciele, balansem w parze, koordynacją ruchową oraz podstawami takich tańców jak polka, oberek i kujawiak.

Tego dnia na Placu Litewskim odbędą się warsztaty taneczne prowadzone przez Agatę Turczyn, a następnie potańcówka z udziałem Kapeli Yana Gisawy i Eskapada Orkiestry. Kapela Yana Gisawy wykonuje tradycyjne melodie z lubelskiej wsi na nietradycyjnym instrumentarium, nieśmiało czerpiąc z podmiejskich rytmów. W składzie zespołu występują: Ewelina Prokopiuk, Krystian Dąbrowski i Franek Stalenga.

Jednym z najbardziej widowiskowych punktów sobotniego programu będzie korowód Orkiestry Zaburze, który przejdzie spod Ratusza do Centrum Kultury w Lublinie. Orkiestra Zaburze to najstarsza działająca orkiestra dęta na Roztoczu, założona w 1926 roku. Zespół znany jest z tradycyjnego, tanecznego repertuaru, obejmującego polki, oberki, walce i tanga. Obecnie tworzą go starsi i młodsi muzycy, a funkcję kapelmistrza pełni Filip Majerowski.

Wieczorem w Wirydarzu Centrum Kultury odbędzie się potańcówka z udziałem Orkiestry Zaburze, Kapeli Butrynów i Wędrownej Orkiestry Gimplów.

Kapela Butrynów to rodzinny zespół kontynuujący tradycje muzyczne regionu janowskiego i Roztocza Zachodniego. Muzykanci grają ze słuchu, zgodnie z dawnym stylem wiejskiego muzykowania. W ich repertuarze znajdują się oberki, podróżniaki, polki oraz dawne pieśni zasłyszane od lokalnych mistrzów. Zespół gra na sukach biłgorajskich, skrzypcach, basach i bębnie.

Wędrowna Orkiestra Gimplów to dęto-skrzypcowy projekt poświęcony muzyce wschodniej Lubelszczyzny. Inspiracją do jego powstania była dawna opowieść śpiewaczki Anny Malec o żydowskiej kapeli Gimplów z Biłgoraja, która sto lat temu przemierzała wsie i miasteczka, rozkładając przenośny parkiet i grając ludziom do tańca.

fot. Centrum Kultury w Lublinie

Niedziela: finał warsztatów i jamowa potańcówka

Ostatni dzień festiwalu, 5 lipca, rozpocznie się warsztatami melodii skrzypcowych na instrumentach dętych, gry na instrumentach smyczkowych oraz bębnienia. Warsztaty smyczkowe poprowadzi Piotr Deptuła, skrzypek związany z takimi zespołami jak Kapela Bornego, Kapela Butrynów i Wędrowna Orkiestra Gimplów. Ideą zajęć będzie przeplatanie melodii granych przez tradycyjne kapele smyczkowe z repertuarem orkiestr dętych oraz obserwowanie, jak melodie rozwijały się w regionach roztoczańskich.

Warsztaty melodii skrzypcowych na instrumentach dętych poprowadzi Filip Majerowski. Uczestnicy skupią się na repertuarze wspólnym dla roztoczańskich orkiestr dętych i kapel skrzypcowych. W programie znajdą się starodawne oberki, polki i podróżniaki wykonywane niegdyś na skrzypcach, później aranżowane na skład małej orkiestry dętej. Uczestnicy poznają melodie grane m.in. przez Kapelę Dudków, Bronisława Bidę i Stanisława Głaza.

Zajęcia „Przejmij pałeczkę”, prowadzone przez Katarzynę Zedel, będą trzydniowym spotkaniem poświęconym bębnieniu. Warsztaty obejmą podstawy rytmów melodii tradycyjnych, takich jak oberek, polka i walczyk, a także melodie z Lubelszczyzny, podróżniaki, fokstroty i marsze. Trzeci dzień zostanie poświęcony sposobom ozdabiania melodii odpowiednimi „przyśtukami” oraz wspólnemu zgraniu orkiestry festiwalowej.

Na Placu Litewskim odbędą się warsztaty taneczne z Agatą Turczyn i Kapelą Deptuły, a następnie koncert i potańcówka z udziałem Orkiestr Festiwalowych oraz Kapeli z Borówka. Koncert będzie podsumowaniem pracy uczestników trzydniowych warsztatów smyczkowych, bębnienia i gry na instrumentach dętych. W ramach zajęć powstaną Orkiestry Festiwalowe, które zaprezentują tradycyjny repertuar przygotowany podczas festiwalu.

Kapela z Borówka, działająca przy Fundacji Borówek 27, wykonuje tradycyjne melodie z Lubelszczyzny, w tym podróżniaki, polki i oberki. Zespół gra do tańca na potańcówkach, prowadzi animacje dla dzieci i dorosłych oraz uczy tradycyjnych zabaw ludowych. Tworzą go Przemysław Łozowski, Piotr Dziwura i Michał Szulc.

Festiwal zakończy jamowa potańcówka w Wirydarzu Centrum Kultury. Będzie to wspólne pożegnanie lipcowego święta tradycji, okazja do tańca, spotkania i wykorzystania umiejętności zdobytych podczas warsztatów.

fot. Centrum Kultury w Lublinie

Wspólne granie i taniec zamiast biernego odbioru

Eskapada Tradycji wyróżnia się tym, że nie ogranicza publiczności do roli widzów. Uczestnicy mogą śpiewać, grać, tańczyć, poznawać historię dawnych orkiestr i sprawdzać, jak tradycyjny repertuar funkcjonuje dziś — w przestrzeni miejskiej, na scenie, w warsztacie i podczas potańcówki.

W programie pojawią się zespoły mocno zakorzenione w lokalnych tradycjach: Orkiestra Wieczorowej Szkoły Tradycji, Eskapada Orkiestra, Kapela Bornego, Orkiestra Kaszubskie Smyki, Kapela Yana Gisawy, Orkiestra Zaburze, Kapela Butrynów, Wędrowna Orkiestra Gimplów, Kapela z Borówka oraz Orkiestry Festiwalowe.

Kapela Bornego wykonuje muzykę z okolic Roztocza Zachodniego, graną dawniej na wiejskich weselach i potańcówkach. W jej składzie pojawiają się skrzypce, suka, basy dłubane i bęben obręczowy. Muzycy czerpią repertuar bezpośrednio od mistrzów skrzypcowych i sukowych, m.in. Stanisława Głaza, Bronisława Bidy i Zbigniewa Butryna. Jak sami mówią, „to nie oni wybrali tę muzykę, lecz muzyka wybrała ich”.

Eskapada Orkiestra to międzypokoleniowa orkiestra dęta działająca w Centrali Tradycji przy Centrum Kultury w Lublinie. Zespół powstał w czerwcu 2025 roku w ramach projektu Narodowego Centrum Kultury „Eskapada – Podróże Dęte w Czasie i Przestrzeni”. Jego liderem i instruktorem jest Marcin „Kabat” Kowalczuk. Ponad 26-osobowy skład wykonuje tradycyjne melodie z Roztocza Lubelskiego, w tym polki, oberki, walce, fokstroty, podróżniaki i tanga.

Festiwal Eskapada Tradycji będzie więc nie tylko przeglądem muzyki ludowej, ale także praktycznym doświadczeniem wspólnoty, rytmu i żywego dziedzictwa. Przez trzy lipcowe dni Lublin stanie się miejscem, w którym tradycja nie będzie odtwarzana zza muzealnej gabloty, lecz przeżywana tu i teraz — w tańcu, śpiewie, muzyce i spotkaniu.

fot. Centrum Kultury w Lublinie

Skrócony program Festiwalu Eskapada Tradycji

3 lipca / piątek

Warsztaty w Centrum Kultury w Lublinie

14:00–16:00 – Warsztaty śpiewu tradycyjnego „Pełnia Lata” / Sala Czarna

16:00–17:30 – Warsztaty taneczne dla początkujących – prowadzenie: Daniel Adamczyk / Sala Jasna

16:00–18:00 – Warsztaty gry na instrumentach smyczkowych – prowadzenie: Piotr Deptuła / Sala Prób nr 1

16:00–18:00 – Warsztat melodii skrzypcowych na instrumentach dętych – prowadzenie: Filip Majerowski / Sala Kameralna

16:00–18:00 – Warsztaty bębnienia „Przejmij pałeczkę” – prowadzenie: Katarzyna Zedel / Sala Prób nr 2

Warsztaty i potańcówka na Placu Litewskim

18:00–19:30 – Warsztaty tańca kaszubskiego – prowadzenie: Paulina Węsierska

19:30–20:00 – Potańcówka – Orkiestra Kaszubskie Smyki

Koncert w Sali Widowiskowej Centrum Kultury

19:00 – Koncert finałowy grupy śpiewaczej Wieczorowej Szkoły Tradycji

Potańcówka w Wirydarzu Centrum Kultury

20:00–01:00 – Wieczorna potańcówka – Orkiestra Wieczorowej Szkoły Tradycji / Eskapada Orkiestra / Orkiestra Kaszubskie Smyki / Kapela Bornego

4 lipca / sobota

Warsztaty w Centrum Kultury w Lublinie

10:30–12:00 – Warsztaty taneczne dla początkujących – prowadzenie: Daniel Adamczyk / Sala Jasna

12:00–14:00 – Warsztaty śpiewu tradycyjnego „Pełnia Lata” – prowadzenie: Ewa Grochowska / Sala Czarna

14:00–16:00 – Warsztaty bębnienia „Przejmij pałeczkę” – prowadzenie: Katarzyna Zedel / Sala Prób nr 2

14:00–16:00 – Warsztaty melodii skrzypcowych na instrumentach dętych – prowadzenie: Filip Majerowski / Sala Kameralna

14:00–16:00 – Warsztaty gry na instrumentach smyczkowych – prowadzenie: Piotr Deptuła / Sala Prób nr 1

Warsztaty i potańcówka na Placu Litewskim

16:30–18:00 – Warsztaty taneczne – prowadzenie: Agata Turczyn

18:00–20:00 – Potańcówka – Kapela Yana Gisawy / Eskapada Orkiestra

Korowód

19:00–20:00 – Orkiestra Zaburze – korowód spod Ratusza do Centrum Kultury w Lublinie

Potańcówka w Wirydarzu Centrum Kultury

20:00–01:00 – Wieczorna potańcówka – Orkiestra Zaburze / Kapela Butrynów / Wędrowna Orkiestra Gimplów

5 lipca / niedziela

Warsztaty w Centrum Kultury w Lublinie

12:00–14:00 – Warsztaty melodii skrzypcowych na instrumentach dętych – prowadzenie: Filip Majerowski / Sala Kameralna

12:00–14:00 – Warsztaty gry na instrumentach smyczkowych – prowadzenie: Piotr Deptuła / Sala Prób nr 1

12:00–14:00 – Warsztaty bębnienia „Przejmij pałeczkę” – prowadzenie: Katarzyna Zedel / Sala Prób nr 2

Warsztaty i potańcówka na Placu Litewskim

16:00–17:30 – Warsztaty taneczne – Agata Turczyn z Kapelą Deptuły

17:30–21:00 – Koncert i potańcówka – Orkiestra Festiwalowa – finał warsztatów smyczkowych i bębnienia / Orkiestra Festiwalowa – finał warsztatów gry na instrumentach dętych / Kapela z Borówka

Potańcówka w Wirydarzu Centrum Kultury

21:00 – Jamowa potańcówka

Wydarzenie stałe

Wystawa „Wokół starodawnych orkiestr Roztocza” / korytarz Centrum Kultury