Polskie Sieci Elektroenergetyczne poinformowały o ogłoszeniu okresów przywołania na rynku mocy na wtorek, 30 czerwca 2026 roku. Obowiązywać będą one w czterech godzinnych przedziałach: od 18.00 do 19.00, od 19.00 do 20.00, od 20.00 do 21.00 oraz od 21.00 do 22.00.

To mechanizm stosowany wtedy, gdy operator systemu elektroenergetycznego potrzebuje dodatkowego zabezpieczenia dostępnej mocy. W praktyce oznacza to uruchomienie obowiązków wynikających z umów zawartych na rynku mocy.

Co oznacza okres przywołania na rynku mocy?

Ogłoszenie okresów przywołania oznacza, że wszystkie podmioty objęte obowiązkami mocowymi muszą je zrealizować we wskazanym czasie. Wytwórcy energii są zobowiązani do przedstawienia mocy do dyspozycji operatora albo do wprowadzenia jej do sieci, w zależności od typu jednostki wytwórczej.

Z kolei odbiorcy uczestniczący w rynku mocy jako jednostki redukcji zapotrzebowania muszą ograniczyć pobór energii zgodnie z zawartymi umowami. Uczestnicy rynku mocy otrzymują wynagrodzenie za gotowość do wykonania takich obowiązków oraz za ich realizację, gdy operator tego zażąda.

Okres przywołania musi zostać ogłoszony najpóźniej osiem godzin przed planowanym czasem dostawy.

Czy gospodarstwa domowe muszą ograniczać zużycie prądu?

PSE zaznaczają, że ogłoszenie okresu przywołania na rynku mocy nie ma wpływu na odbiorców indywidualnych. Nie oznacza przerw w dostawach energii, ograniczeń dla gospodarstw domowych ani konieczności podejmowania dodatkowych działań przez mieszkańców.

Wyjątkiem są wyłącznie odbiorcy, którzy sami uczestniczą w rynku mocy jako jednostki redukcji zapotrzebowania i mają konkretne zobowiązania wynikające z podpisanych umów.

Dla przeciętnego odbiorcy energii komunikat PSE ma więc przede wszystkim charakter informacyjny. Jest sygnałem, że operator korzysta z dostępnych narzędzi, aby utrzymać bezpieczną pracę Krajowego Systemu Elektroenergetycznego.

Skąd decyzja PSE?

Konieczność ogłoszenia okresów przywołania wynika m.in. z wysokiego zapotrzebowania na energię elektryczną związanego z upałami. W takich warunkach rośnie zużycie prądu, m.in. przez klimatyzację i urządzenia chłodzące.

Na sytuację wpływa także niska prognozowana generacja wiatrowa oraz niedostępność części mocy w jednostkach konwencjonalnych. W efekcie dostępna dla operatora nadwyżka mocy ponad zapotrzebowanie odbiorców może być istotnie niższa niż poziom uznawany za bezpieczny.

System elektroenergetyczny jest planowany tak, aby operator stale dysponował odpowiednią rezerwą mocy. Jest ona potrzebna na wypadek awarii jednostek wytwórczych, niższej od prognozowanej produkcji z odnawialnych źródeł energii lub większego zużycia prądu niż przewidywano.

To nie są stopnie zasilania

PSE podkreślają, że okresu przywołania na rynku mocy nie należy mylić ze stopniami zasilania. Są to dwa różne mechanizmy.

Stopnie zasilania oznaczają ograniczenia w poborze i dostarczaniu energii elektrycznej. To środek ostatniej szansy, stosowany dopiero wtedy, gdy nie da się zbilansować systemu innymi metodami.

W przypadku stopni zasilania ograniczenia dotyczą odbiorców o mocy umownej powyżej 300 kW. Nie obejmują jednak m.in. szpitali oraz innych podmiotów kluczowych dla bezpieczeństwa i zdrowia ludzi. Także wtedy odbiorcy indywidualni nie mieliby obowiązku redukcji zapotrzebowania.

Ogłoszone przez PSE okresy przywołania są więc narzędziem zaradczym w ramach rynku mocy, a nie komunikatem o ograniczeniach dla gospodarstw domowych.

Racjonalne korzystanie z energii pomaga systemowi

Choć odbiorcy indywidualni nie są objęci obowiązkami wynikającymi z okresu przywołania, racjonalne korzystanie z energii może wspierać stabilną pracę systemu elektroenergetycznego.

W okresach wysokiego zapotrzebowania uruchamiane bywają najstarsze i najbardziej emisyjne jednostki wytwórcze. Dlatego energochłonne czynności, jeśli to możliwe, warto planować poza szczytami zużycia energii.

W sezonie letnim szczególnie obciążające dla systemu są godziny między 10.00 a 17.00 oraz wieczorne piki zapotrzebowania. Przesunięcie części zużycia na późniejsze godziny może pośrednio pomóc zarówno systemowi, jak i środowisku.