18/07/2026
690 680 960

Ponad 80 listów Jana Nowaka trafiło do Muzeum na Majdanku. Wyjątkowe świadectwo obozowej codzienności

Państwowe Muzeum na Majdanku wzbogaciło swoje zbiory o ponad 80 listów, kart pocztowych i widokówek kierowanych do dr. Jana Nowaka podczas jego uwięzienia w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym KL Lublin. Kolekcja dokumentuje losy więźnia, codzienność obozową oraz siłę rodzinnych więzi podtrzymywanych mimo okupacyjnego terroru i cenzury.

Korespondencję przekazał Muzeum Marek Trybulski, właściciel Krakowskiego Salonu Numizmatycznego. Zbiór obejmuje przede wszystkim listy, karty pocztowe i widokówki wysyłane do Jana Nowaka przez jego matkę.

Dokumenty pochodzą z okresu od 18 lutego 1942 roku do 6 kwietnia 1944 roku, kiedy Nowak był więźniem obozu koncentracyjnego na Majdanku. Wśród zachowanych materiałów znajdują się również potwierdzenia odbioru paczek.

Chronologiczny zapis pobytu w obozie

Przekazana kolekcja pozwala odtworzyć kolejne etapy pobytu Jana Nowaka w KL Lublin. Korespondencja pokazuje nie tylko realia życia w obozie, ale również nieustanną troskę rodziny i próby utrzymywania kontaktu pomimo wojny oraz kontroli prowadzonej przez obozową cenzurę.

– Jest to bardzo obszerna kolekcja. Pozwala stworzyć chronologiczną narrację dotyczącą pobytu Jana Nowaka w obozie na Majdanku. Dokumenty pokazują dużo emocji, troskę o najbliższych, duże wsparcie rodziny. Kolekcja jest poruszającym świadectwem odwagi, solidarności i człowieczeństwa, które przetrwały nawet w realiach niemieckiego systemu obozów koncentracyjnych – mówi Anna Wójcik, kierowniczka Archiwum w Muzeum na Majdanku.

Listy stanowią osobiste świadectwo relacji pomiędzy więźniem a jego najbliższymi. Pokazują, jak ważne w warunkach izolacji, przemocy i ciągłego zagrożenia życia były wiadomości od rodziny oraz przesyłane do obozu paczki.

Lekarz, który pomagał współwięźniom

Jan Nowak urodził się w 1908 roku. Został aresztowany przez Niemców w maju 1941 roku w Krakowie. Po pobycie w więzieniu przy ulicy Montelupich trafił do KL Auschwitz, a w lutym 1942 roku został przeniesiony do obozu na Majdanku.

Wraz z innymi lekarzami organizował tam szpital obozowy. Pomimo dramatycznych warunków, braku odpowiedniej ilości leków oraz środków opatrunkowych z oddaniem leczył współwięźniów. Podejmowane przez niego działania pozwoliły ochronić wielu chorych przed selekcjami i śmiercią.

Jan Nowak otrzymywał paczki od rodziny, jednak nie zachowywał ich zawartości wyłącznie dla siebie. Dzielił się żywnością i innymi produktami z chorymi więźniami. Zdobywał także leki potrzebne w obozowej aptece.

Przetrwał kolejne obozy

Po ewakuacji Majdanka w kwietniu 1944 roku Jan Nowak został przewieziony do KL Gross-Rosen. Następnie trafił do Leitmeritz, filii KL Flossenbürg, gdzie doczekał wyzwolenia.

Po zakończeniu wojny pracował jako lekarz w Warszawie. Zmarł w 1990 roku.

Przekazana Muzeum korespondencja jest dziś nie tylko dokumentacją losów jednego z więźniów. Stanowi również świadectwo rodzinnej solidarności, odwagi oraz człowieczeństwa zachowanego w warunkach niemieckiego systemu obozów koncentracyjnych.

Źródło: Państwowe Muzeum na Majdanku

Dodaj komentarz