Apel leśników

Spotkania z dzikimi zwierzętami nie należą do rzadkości. Zazwyczaj są one emocjonujące, zarówno dla nas jak i dla zwierzęcia. Musimy jednak pamiętać o naszym bezpieczeństwie, a także mieć na uwadze komfort i spokój napotkanego zwierzęcia. Na profilu Lasów Państwowych na Facebooku zamieszczono post z nagraniem przesłanym przez jednego z leśnych obserwatorów. Jest to przykład negatywnego postępowania przy spotkaniu z dzikim zwierzęciem, w tym przypadku z młodym dzikiem.

Choć większość zwierząt unika kontaktu z człowiekiem, nie należy zapominać, że gdy poczują się zagrożone lub zaskoczone, kierują się instynktem i mogą reagować gwałtownie. Podstawową zasadą podczas takiego spotkania jest zachowanie spokoju i dystansu. Gwałtowne ruchy, krzyki czy próby podejścia bliżej mogą wywołać reakcję obronną, szczególnie u samic pilnujących młodych.

Dzikie zwierzęta najlepiej obserwować z bezpiecznej odległości, nie ingerując w ich naturalne zachowania. Nie należy ich dokarmiać czy dotykać, takie próby są niebezpieczne, zarówno dla nas jak i dla zwierząt. Zachęcone przez nas smakołykiem zwierzę może domagać się kolejnych kąsków, a nie otrzymując ich może zareagować agresją. Zbyt bliskie kontakty dzikich zwierząt z człowiekiem mogą prowadzić do utraty ich naturalnej ostrożności wobec ludzi.

Szanując przyrodę i przestrzegając podstawowych zasad bezpieczeństwa, możemy bez szkody korzystać z uroków lasu, nie zakłócając życia jego naturalnych mieszkańców.

Jak pomagać dzikim zwierzętom?

Kontakt ludzi z dzikimi zwierzętami zdarza się coraz częściej. Rozrastające się miasta, nowe drogi oraz zabudowa w pobliżu terenów leśnych sprawiają, że zwierzęta pojawiają się nie tylko w lasach, ale również na osiedlach, parkingach czy przy ruchliwych trasach. Wiele osób, kierując się odruchem serca, próbuje pomagać na własną rękę. Specjaliści podkreślają jednak, że nie każda sytuacja wymaga interwencji, a nieprzemyślane działania mogą doprowadzić do cierpienia zwierzęcia lub stanowić zagrożenie dla człowieka.

W lesie – nie każda samotność oznacza problem

W środowisku naturalnym najważniejsza jest zasada ograniczonej ingerencji. Znalezienie młodego zwierzęcia bez widocznej opieki dorosłych osobników często budzi niepokój, jednak w wielu przypadkach jest to stan naturalny.

W przypadku martwego zwierzęcia w lesie prywatnym odpowiedzialność za usunięcie zwłok spoczywa na właścicielu terenu. Jeśli do zdarzenia doszło w lesie państwowym, należy powiadomić właściwe nadleśnictwo. Leśnicy podejmują dalsze działania zależnie od gatunku zwierzęcia i okoliczności.

Zupełnie inaczej należy postąpić, gdy zwierzę jest ranne. Samodzielne próby chwytania, przenoszenia czy leczenia są niewskazane. Ranne dzikie zwierzę może reagować agresją w obronie własnej, a nieumiejętna pomoc może pogłębić urazy. W takiej sytuacji należy skontaktować się z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt lub służbami leśnymi.

Osobną kategorię stanowią zwierzęta domowe porzucone w lesie. W takich przypadkach należy powiadomić urząd gminy lub miasta, który odpowiada za zapewnienie im opieki i transport do schroniska. Gdy zwierzę stanowi zagrożenie dla ludzi, konieczne może być wezwanie policji.

Młode zwierzęta – kiedy nie wolno ich zabierać

Najwięcej błędów popełnianych jest przy spotkaniach z młodymi osobnikami. Wiele gatunków celowo pozostawia potomstwo na pewien czas bez bezpośredniej opieki, by nie zwracać uwagi drapieżników.

Młode ptaki, które opuściły już gniazdo, często przebywają na ziemi lub nisko na gałęziach i uczą się latać. Rodzice są w pobliżu i nadal je karmią. Zabieranie takich piskląt jest poważnym błędem. Pomoc jest potrzebna jedynie wtedy, gdy ptak jest wyraźnie ranny lub gdy gniazdo zostało zniszczone. Wówczas należy powiadomić specjalistów.

Podobnie wygląda sytuacja z młodymi sarnami. Koźlęta nie mają intensywnego zapachu, dzięki czemu są trudniejsze do wykrycia przez drapieżniki. Matka celowo pozostawia je same nawet na wiele godzin. Dotykanie takiego młodego zwierzęcia może sprawić, że samica je porzuci. Jeśli koźlę nie ma widocznych obrażeń i leży spokojnie, należy je zostawić w spokoju.

Młode zające również często są błędnie uznawane za porzucone. Samica odwiedza młode rzadko, aby nie zdradzać ich kryjówki. Interwencja człowieka powinna nastąpić wyłącznie wtedy, gdy zwierzę jest ranne lub w bezpośrednim zagrożeniu.

W mieście – inne procedury niż w lesie

Na terenach zabudowanych odpowiedzialność za dzikie zwierzęta spoczywa na władzach samorządowych. Martwe zwierzę należy zgłosić do urzędu miasta lub gminy, który organizuje jego usunięcie.

W przypadku rannego dzikiego zwierzęcia w mieście również należy powiadomić urząd lub straż miejską. Po godzinach pracy urzędów zgłoszenia przyjmują centra zarządzania kryzysowego. To odpowiednie służby decydują o dalszym postępowaniu, w tym o przekazaniu zwierzęcia do ośrodka rehabilitacji.

Zdarza się także, że w przestrzeni miejskiej pojawiają się zdrowe dzikie zwierzęta. W takich sytuacjach nie należy ich dokarmiać ani próbować odławiać. Jeśli zwierzę przebywa w miejscu, gdzie grozi mu niebezpieczeństwo, sprawę należy zgłosić odpowiednim służbom.

Przy drodze – bezpieczeństwo przede wszystkim

Zderzenia pojazdów z dzikimi zwierzętami stanowią poważny problem. Gdy na drodze znajduje się martwe zwierzę, należy powiadomić policję lub zarządcę drogi, który odpowiada za uprzątnięcie zwłok i zapewnienie bezpieczeństwa ruchu.

Jeżeli zwierzę przeżyło zdarzenie, nie wolno do niego podchodzić ani próbować go przemieszczać. Ranne zwierzę w stresie może być bardzo niebezpieczne. Należy zadzwonić pod numer alarmowy 112 lub powiadomić policję. Służby zabezpieczą miejsce i wezwą lekarza weterynarii lub inne uprawnione osoby.

Do czasu przyjazdu pomocy należy zadbać o własne bezpieczeństwo – ustawić trójkąt ostrzegawczy, włączyć światła awaryjne i zachować bezpieczną odległość od zwierzęcia.

Gatunki chronione i obce

W przypadku znalezienia rannych lub martwych osobników gatunków ściśle chronionych, sprawa powinna zostać zgłoszona do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Dotyczy to również sytuacji, gdy ktoś wszedł w posiadanie takiego zwierzęcia.

Osobną kategorię stanowią inwazyjne gatunki obce. Ich obecność należy zgłaszać władzom lokalnym, które prowadzą odpowiednie działania ograniczające ich rozprzestrzenianie.

Najważniejsze zasady

Specjaliści podkreślają kilka podstawowych reguł: nie dotykać dzikich zwierząt, nie karmić ich, nie podawać wody bez wyraźnej potrzeby oraz nie zabierać młodych osobników z naturalnego środowiska. Każda sytuacja powinna być oceniana przez osoby posiadające odpowiednie kompetencje i doświadczenie.

Odpowiedzialna postawa ludzi pozwala ograniczyć cierpienie zwierząt i jednocześnie zwiększa bezpieczeństwo mieszkańców. Czasem najlepszą pomocą jest pozostawienie przyrody bez ingerencji.