W Radzyniu Podlaskim odsłonięto tablicę upamiętniającą Żydów zamordowanych w ramach akcji Reinhardt (zdjęcia)
19:57 27-09-2024 | Autor: redakcja
fot. Michał Maliszewski
Wczoraj w Radzyniu Podlaskim miało miejsce uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej Żydów zamordowanych w ramach akcji Reinhardt. Zawisła ona na budynku Miejskiej Biblioteki przy ul. Armii Krajowej. W wydarzeniu wzięli udział m.in. Marszałek Województwa Lubelskiego Jarosław Stawiarski, Burmistrza Miasta Radzyń Podlaski Jakub Jakubowski, Starosta Radzyński Szczepan Niebrzegowski, Wójt Gminy Radzyń Podlaski Daniel Grochowski, Ksiądz Dziekan Krzysztof Pawelec – proboszcz Parafii Świętej Trójcy, Symcha Krzysztof Keller – rabin i kantor Żydowskiej Gminy Wyznaniowej z Warszawy, Pastor Tomasz Mańko z Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej oraz przedstawiciele samorządu.
Przed wojną miasto było zamieszkiwane przez 4 tysiące Żydów co stanowiło około 50 proc. społeczności. We wrześniu 1939 roku, po wkroczeniu wojsk niemieckich do miasta, zaczęły się prześladowania Żydów, w tym grabieże, przymusowe prace oraz ograniczenie swobód. W 1941 roku utworzono w Radzyniu Podlaskim getto, gdzie stłoczono tysiące Żydów, nie tylko miejscowych, ale także przesiedlonych z okolicznych miejscowości. Warunki życia w getcie były niezwykle trudne, panował głód, a choroby były na porządku dziennym.
Likwidacja getta nastąpiła w październiku 1942 roku, kiedy to większość jego mieszkańców została deportowana do obozu zagłady w Treblince. Podczas transportu wiele osób zginęło, a część z nich została rozstrzelana na miejscu. Tylko nielicznym udało się uniknąć śmierci, ukrywając się lub uciekając.
Zbrodnia w Radzyniu Podlaskim była jednym z wielu tragicznych epizodów Holokaustu, który doprowadził do niemal całkowitego wyniszczenia żydowskiej społeczności miasta. Szacuje się, że przeżyło tylko ok. 50 osób. Wspomnienia o tych wydarzeniach przetrwały w relacjach ocalałych oraz historycznych badaniach nad Zagładą.
– Kiedy byłem w waszym wieku, mieszkałem w Skierniewicach i nie wiedziałem, że w moim mieście, tak jak tutaj w Radzyniu, znaczną część mieszkańców przed wojną i w jej trakcie stanowili Żydzi – mówił do młodzieży zgromadzonej na uroczystości Burmistrz Jakub Jakubowski. – Zainteresowałem się ich kulturą, ich obecnością tutaj, gdy przyjechałem do Radzynia Podlaskiego ponad dwadzieścia lat temu. Dziś wiem, jak ważną częścią naszej tożsamości nadal są, w wielu aspektach: w kulturze, języku, czy tkance miejskiej, w której żyjemy. Cieszę się, że taka inicjatywa jak upamiętnienie naszych sąsiadów, Żydów z Radzynia Podlaskiego, ma miejsce i że pozostanie po nich ślad blisko miejsca, w którym kiedyś stała drewniana synagoga.
Po odsłonięciu tablicy odbyło się krótkie wirtualne spotkanie z Burmistrzem Miasta Kiryat Motzkin w Izraelu. Tziki Avisar mówił w trakcie połączenia: “Gromadzimy się tutaj zjednoczeni, wspólną historią i niezachwianym zaangażowaniem w pielęgnowanie pamięci. Ataki rakietowe i pociskowe na Izrael przez Hezbollah są brutalnym przypomnieniem, że nienawiść i przemoc wciąż istnieją we współczesnym świecie. Echa przeszłości łączą się z obecnymi wyzwaniami, przypominając, że walka ze złem i okrucieństwem trwa. W obliczu tych zagrożeń nie możemy pozwolić, aby strach przyćmił nasze zaangażowanie na rzecz pokoju i szacunku. Musimy pamiętać, że każde życie jest cenne i godne ochrony. Holokaust boleśnie przypomina o ludzkiej brutalności, ale także o odporności ducha i konieczności walki z nienawiścią i nietolerancją. Jesteśmy tutaj, aby oddać hołd Żydom z Radzynia Podlaskiego, których życie zostało przerwane”.
W swoim wystąpieniu Burmistrz Miasta Kiryat Motzkin wyraził również współczucie tym mieszkańcom naszego kraju, którzy borykają się obecnie ze skutkami powodzi, oraz podziękował za długoletnią współpracę między naszymi miastami. Na zakończenie złożył życzenia z okazji Żydowskiego Nowego Roku, życząc pokoju, zdrowia i nadziei na lepszą przyszłość.
W dalszej części uroczystości otwarto wystawę prac Geli Seksztajn, żydowskiej malarki, której dzieła ocalały dzięki jej mężowi, Izraelowi Lichtensteinowi, pochodzącemu z Radzynia Podlaskiego. Prace te zostały ukryte w tajnym archiwum Oneg Szabat w getcie warszawskim i odnalezione po wojnie. Obecnie znajdują się w Yad Vashem i Żydowskim Instytucie Historycznym. Równocześnie otwarto ekspozycję fotografii Tomasza Młynarczyka, przedstawiającą macewy, które zostały odnalezione podczas prac przy budynku dawnej policji w Radzyniu Podlaskim. Wcześniej używane jako materiał budowlany, po odnalezieniu zostały zabezpieczone i wyeksponowane na cmentarzu żydowskim, tworząc lapidarium pamięci.
Ostatnim punktem wydarzenia był wykład prof. Sabiny Bober pt. „Upamiętnienie społeczności żydowskiej na Lubelszczyźnie”. Następnie uczestnicy udali się na cmentarz żydowski. Tam mogli zobaczyć macewy, które zostały wystawione dzięki inicjatywie Radzyńskiego Towarzystwa Regionalnego oraz Tadeusza Pietrasa.
Galeria zdjęć
Czyżby jak zwykle: koszty tablicy, zaproszenia , przeloty delegacji z Izraela i ich utrzymanie w Polsce, bankiet itp. ciekawe na czyj koszt? Władz województwa czy także lokalnych samorządów.
A gdzie masz tutaj coś o delegacji z Izraela?
a dziś oni bombardują liban
Żyje już trochę i nie spotkałem się by w jakiś sposób ktoś w Izraelu odsłaniał tablicę upamiętniająca Polaków poległych w II Wojnie Światowej. Pomijając nadawanie orderu Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Osobiście takiego orderu bym nie przyjął. Jak również odznaczeń innego państwa.
To jacyś Polacy ginęli w czasie II wojny na terenie Izraela i jednocześnie byli obywatelami tego państwa?
A to jacyś obywatele Izraela zginęli w czasie II wojny światowej?
Świetnie dobrany Nick -Ropa, idealnie oddaje stan Twoich zwojów mózgowych 🙂 Polacy a konkretnie byli żołnierze AK dostarczali starozakonnym broń do Palestyny, którą Ci ostatni, wykorzystali do odebrania ziemi i domów tubylcom. Ucz się historii, nie będziesz wiecznie uchodził za de…a 🙂
To Polacy walczyli na terenie obecnego Izraela w czasie II WŚ?
walczyli?
A co się dzieje w Palestynie?
Świat udaje, że w Palestynie się nic nie dzieje bo przecież to Żydzi zabijają, a nie Żydów.
Duszek znikąd, a to Polacy walczyli na terenie dzisiejszego Izraela w czasie II WŚ?
walczyli?
Gratuluje, brawo. to dobry dzień upamiętnienia. Kiedy podczas Waszego dnia upamiętnienia , Izrael atakuje Liban, Widzicie tyklo wasz Holokaust
Żenujące…
To byli Polacy narodowości żydowskiej lub Polacy wyznający Judaizm, bo chyba tak w dokumentach mieli?
Nienawidzę tuska
polecam poczytać Stanisława Staszica