Nie zaczynaj od pompy – zaczynaj od domu

Dobór pompy ciepła do domów jednorodzinnych zaczyna się często od katalogu producenta, podczas gdy pierwszym krokiem powinna być analiza samego budynku oraz jego parametrów. Najistotniejszym jest całkowite zapotrzebowanie na ciepło. Wynika ono przede wszystkim z:

• powierzchni użytkowej,
• standardu izolacji,
• sposobu użytkowania obiektu, np. liczby domowników, ich preferencji grzewczych, specyfiki zarządzania ciepłem itd.

Inaczej projektuje się system dla nowego domu spełniającego aktualne wymagania energetyczne, a inaczej dla budynku modernizowanego, w którym wcześniej pracował kocioł na paliwo stałe lub gaz. Kolejnym istotnym elementem jest również rodzaj instalacji grzewczej. Ogrzewanie podłogowe umożliwia pracę na niskich temperaturach zasilania, co sprzyja wysokiej efektywności pompy ciepła.

W starszych domach często spotyka się instalacje grzejnikowe, które wymagają wyższych parametrów – i to również trzeba uwzględnić już na etapie wyboru urządzenia. Nie każda pompa ciepła do domu jednorodzinnego będzie pracować w tych samych warunkach równie dobrze.

Nie bez znaczenia pozostają także

• warunki lokalne,
• wielkość działki,
• możliwość wykonania odwiertów,
• dostęp do powietrza,
• ograniczenia formalne.

Dopiero zestawienie tych czynników pozwoli Ci określić, które pompy ciepła do domów w Twoim przypadku w ogóle warto rozważyć.

Jakie pompy ciepła do domów jednorodzinnych sprawdzają się najlepiej?

To zależy. Podczas gdy jedni inwestorzy albo specjaliści będą trwać przy pompach powietrznych, inni nie będą wyobrażać sobie życia inaczej, niż użytkując pompę gruntową. W kontekście tych urządzeń istnieją jednak pewne istotne czynniki warunkujące to, jaki rodzaj pomp jest najczęściej wybierany do budownictwa jednorodzinnego – i dlaczego są to…

Pompy typu powietrze-woda

Ten wariant pomp zdominował rynek domów jednorodzinnych z bardzo prostego powodu – są najbardziej uniwersalne i najtańsze w zakupie. Nie wymagają ingerencji w grunt, można je zastosować niemal na każdej działce i relatywnie łatwo dopasować zarówno do nowego budynku, jak i do modernizowanego systemu grzewczego. Nie oznacza to jednak, że zawsze najlepiej je wybrać.

W nowych domach powietrzne pompy ciepła pracują zwykle jako jedyne źródło ogrzewania i przygotowania c.w.u. Przy niskotemperaturowej instalacji ich parametry pracy są w pełni wystarczające, a system pozostaje prosty w obsłudze. W budynkach modernizowanych pełnią często rolę głównego źródła ciepła po przeprowadzeniu termomodernizacji lub są dobierane w sposób uwzględniający istniejącą instalację grzejnikową.

Popularność tego rozwiązania wynika także z dostępności różnych wariantów konstrukcyjnych – monobloków i splitów – co pozwala dopasować urządzenie do układu budynku i oczekiwań inwestora. W praktyce to właśnie powietrzne pompy ciepła do domów są pierwszym wyborem tam, gdzie liczy się elastyczność, możliwość szybkiego montażu i szerokie zastosowanie w różnych typach obiektów.

Istnieją jednak przesłanki, wobec których z pompy powietrznej można zrezygnować na rzecz wariantu stabilniejszego, tańszego w eksploatacji i oferującego wyższy komfort użytkowania. Takim rodzajem urządzeń są…

Pompy solanka-woda (gruntowe)

Podstawową przewagą tego rodzaju urządzeń jest stabilność dolnego źródła, czyli gruntu. W przeciwieństwie do powietrza jego temperatura na odpowiedniej głębokości pozostaje niemal niezmienna przez cały rok. Cecha ta okazuje się szczególnie zbawienna zimą, gdy na zewnątrz panuje kilkunastostopniowy mróz, a moc pomp powietrznych zdecydowanie spada.

Zastosowanie pomp gruntowych okazuje się zasadne wówczas, gdy inwestor dysponuje np. dużą powierzchnią działki lub ma techniczną i formalną możliwość wykonania odwiertów. Jedno lub drugie działanie potrzebne jest na montaż kolektorów – poziomych albo pionowych – niezbędnych do tego, by pompa mogła pozyskiwać energię z gruntu. Takie rozwiązanie jest szczególnie polecane w budynkach o dużej powierzchni użytkowej i dużym większym zapotrzebowaniu na ciepło.

W domach o większej kubaturze i wyższym zapotrzebowaniu na energię cieplną stabilność ta przekłada się na równomierną pracę systemu grzewczego. Gruntowe pompy ciepła do domów jednorodzinnych są szczególnie zasadne tam, gdzie:

• oczekuje się wysokiego komfortu cieplnego bez gwałtownych zmian parametrów,
• planuje się wykorzystanie chłodzenia pasywnego latem.

Ten typ pompy ciepła do domów nie jest wyborem „z przypadku”. Wymaga świadomego podejścia projektowego, które uwzględnia warunki działki oraz zapotrzebowanie budynku. Tam jednak, gdzie ich zastosowanie jest możliwe, stanowią rozwiązanie stabilne i bardzo przewidywalne w eksploatacji. Niestety, decydując się na ten rodzaj pompy trzeba też liczyć się ze zdecydowanie wyższymi kosztami inwestycji niż w przypadku pomp powietrznych, co jednak zwraca się w kolejnych latach w postaci niższych kosztów użytkowych czy możliwości pasywnego chłodzenia budynku.

Pompy ciepła do domów modernizowanych. Ograniczenia i dobre praktyki

Modernizacja systemu grzewczego w starszym domu to zupełnie inne wyzwanie niż projektowanie instalacji od zera. W takich budynkach pompy ciepła do domów muszą pracować w warunkach narzuconych przez istniejącą instalację. Ta z kolei często bazuje na kotle o wysokiej temperaturze zasilania.

Jakie są podstawowe ograniczenia w kontekście modernizacji w takich warunkach? Najczęstsze stanowią grzejniki wysokotemperaturowe, tzn. wymagające wyższych parametrów pracy. Takie konstrukcje nie są przystosowane do współpracy z pompa. Nie oznacza to oczywiście, że montaż takiego urządzenia nie ma sensu. W ofercie producentów znaleźć można pompy ciepła przeznaczone do modernizacji z temperaturą zasilania do 70°C.

Bardzo często konieczne jest także wcześniejsze wykonanie termomodernizacji, która obniża zapotrzebowanie budynku na ciepło i poprawia warunki pracy systemu. W jej zakres wchodzą np. ocieplenie ścian, dachu czy wymiana stolarki.

Dobrą praktyką w modernizowanych obiektach jest podejście etapowe. Wiąże się ono z tym, że pierwszym krokiem powinna być poprawa izolacyjności budynku, drugim – analiza instalacji, a dopiero ostatnim dobór konkretnego typu pompy ciepła. W takim układzie pompy ciepła do domów modernizowanych mogą pracować stabilnie i przewidywalnie. Wówczas całkowicie spełniają oczekiwania inwestora, czyli ogrzewają dom w sposób tani, wygodny, zeroemisyjny i dostosowany do kierunku globalnych zmian w sektorze energetycznym.