Na terenie dawnych wsi Ostrówki oraz Wola Ostrowiecka w powiecie lubomelskim na Wołyniu rozpoczął się kolejny etap prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej. Działania stanowią kontynuację wieloletniej misji, zapoczątkowanej jeszcze w 1992 roku, której celem jest odnalezienie i godne upamiętnienie ofiar zbrodni dokonanych na ludności polskiej.

Badania mają charakter archeologiczno-poszukiwawczy i prowadzi je interdyscyplinarny zespół z Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. W pracach uczestniczy również biegły z zakresu medycyny sądowej dr Łukasz Szleszkowski z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Przedsięwzięcie realizowane jest we współpracy z ukraińskim partnerem – Instytutem Pamięci Narodowej oraz wyspecjalizowanym przedsiębiorstwem „Wołyńskie Starożytności”. W działania zaangażowani są także przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.

Jak podkreśla IPN, głównym celem obecnego etapu jest lokalizacja miejsc pochówku szczątków ponad 350 Polaków, którzy padli ofiarą zbrodni dokonanych w sierpniu 1943 roku. Prace mają szczególne znaczenie dla przywracania pamięci o tragicznych wydarzeniach sprzed lat oraz dla godnego upamiętnienia pomordowanych. Obecny etap realizowany jest na podstawie zgód uzyskanych od strony ukraińskiej w grudniu 2025 roku.

Dotychczas w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej przeprowadzono trzy etapy prac archeologiczno-ekshumacyjnych. Pozwoliły one na odnalezienie szczątków 674 Polaków zamordowanych 30 sierpnia 1943 roku przez oddziały OUN-UPA.

Pierwszy etap przeprowadzono w 1992 roku dzięki staraniom rodzin ofiar oraz Towarzystwa Przyjaciół Krzemieńca i Ziemi Wołyńsko-Podolskiej w Lublinie. Wówczas wydobyto szczątki nie mniej niż 323 osób. Uroczysty pogrzeb odbył się 30 sierpnia 1992 roku na dawnym parafialnym cmentarzu rzymskokatolickim w Ostrówkach.

Kolejne działania zrealizowano na przełomie lipca i sierpnia 2011 roku. Polscy i ukraińscy archeolodzy, wspierani przez wolontariuszy z Ochotniczego Hufca Pracy oraz rodziny dawnych mieszkańców, wydobyli z pięciu mogił szczątki co najmniej 317 osób. Uroczysty pochówek odnalezionych ofiar odbył się 30 sierpnia 2011 roku na cmentarzu w Ostrówkach.

Prace były kontynuowane również w maju oraz sierpniu 2015 roku. Polsko-ukraińska ekipa badawcza odkryła wówczas kolejne miejsca pochówku. W Ostrówkach zlokalizowano mogiłę zbiorową ze szczątkami 33 osób, w tym 22 mężczyzn, 5 kobiet i 6 dzieci. W Woli Ostrowieckiej odnaleziono natomiast mogiłę kobiety. Uroczysty pochówek ofiar odbył się 30 sierpnia 2015 roku, w 72. rocznicę zbrodni.

Rozpoczęty właśnie etap prac to kolejny ważny krok w wieloletnich staraniach o odnalezienie wszystkich ofiar i zapewnienie im należnego miejsca pamięci. Dla rodzin pomordowanych oraz dla historycznej prawdy działania prowadzone na Wołyniu mają wymiar nie tylko badawczy, ale również głęboko symboliczny.