Czym jest antykoncepcja awaryjna i jakie są wskazania?

Antykoncepcja awaryjna to metoda zabezpieczenia przed nieplanowaną ciążą, którą można zastosować w określonym czasie po niezabezpieczonym stosunku. Tabletki “dzień po” mają za zadanie zablokować lub opóźnić wystąpienie owulacji (jajeczkowania), a tym samym ograniczyć ryzyko zajścia w ciążę. 

Za wskazania do zastosowania antykoncepcji awaryjnej uznaje się m.in.:

• pęknięcie prezerwatywy lub jej niewłaściwe użycie,
• stosunek płciowy bez zabezpieczenia,
• podejrzenie nieskuteczności metody antykoncepcyjnej, np. w przypadku odklejenia się plastra antykoncepcyjnego, wysunięcia krążka dopochwowego,
• przypadki przemocy seksualnej.

Tabletkę “po” należy przyjąć maksymalnie do 3 lub do 5 dni po ryzykownym stosunku płciowym, w zależności od preparatu. Serwisy medyczne, takie jak Receptomat.pl zapewniają pacjentkom możliwość odbycia niemal natychmiastowej konsultacji z lekarzem, uzyskania porady i, w przypadku braku przeciwwskazań, otrzymania e-recepty na antykoncepcję awaryjną. 

Jak działa tabletka „dzień po”- antykoncepcja awaryjna

Tabletki „dzień po”, dostępne na polskim rynku, zawierają jedną z dwóch substancji czynnych – uliprystal lub levonorgestrel. Każda z nich wpływa na gospodarkę hormonalną organizmu pacjentki i nie dopuszcza do wyrzutu hormonu lutenizującego (LH), a tym samym powoduje opóźnienie lub zahamowanie owulacji. Sposób działania zależy od substancji, czasu zastosowania preparatu i etapu cyklu menstruacyjnego.

• Levonorgestrel – syntetyczny progestagen, który opóźnia owulację, a także wpływa na zmiany w endometrium, które mogą uniemożliwić implantację zarodka (jeśli proces jeszcze się nie rozpoczął). Lek należy przyjąć w ciągu 72 godzin po stosunku (3 dni).
• Uliprystal – selektywny modulator receptora progesteronowego, który blokuje owulację nawet w późniejszych fazach cyklu. Może być stosowany do 120 godzin po stosunku (5 dni).

Antykoncepcja awaryjna nie działa teratogennie, dlatego nie wpływa na istniejącą ciążę i nie powoduje poronienia. 

Jaka jest skuteczność tabletki “dzień po”?

Skuteczność antykoncepcji awaryjnej zależy od kilku czynników, w tym od rodzaju stosowanego preparatu, czasu przyjęcia oraz indywidualnych cech i reakcji organizmu. Za czynnik o największym znaczeniu uznaje się jednak czas, jaki minął od stosunku płciowego do przyjęcia tabletki. Niezależnie od preparatu, zastosowanie leku w ciągu 24 godzin zapewnia najwyższą skuteczność tabletki “dzień po”. Jednak szacuje się, że 1 do 2 kobiet na 100 zachodzi w ciąże pomimo przyjęcia leku w tym czasie.

Należy również pamiętać, że skuteczność antykoncepcji awaryjnej może być mniejsza w przypadku kobiet z nadwagą i otyłością, nieregularnym cyklem menstruacyjnym oraz pacjentek przyjmujących fenytoinę, fenobarbital, ryfampicynę, ryfabutynę, karbamazepinę, efawirenz, fosfenytoinę, newirapinę, okskarbazepinę, prymidon lub ziele dziurawca. 

Czy tabletka „dzień po” wpływa na płodność?

Sporadyczne korzystanie z antykoncepcji awaryjnej nie powoduje trwałych zmian w płodności i funkcjonowaniu układu rozrodczego. Jednak po zastosowaniu tabletki “dzień po”, cykl miesiączkowy może ulec skróceniu lub wydłużeniu, co wiąże się z trudnościami w wyznaczaniu dni płodnych w kolejnych cyklach. Dlatego należy zadbać o odpowiednią metodę antykoncepcji.

Tabletki “dzień po” przeznaczone są do stosowania wyłącznie w sytuacjach nagłych i nie powinny być traktowane jako metoda regularnej antykoncepcji. 

Możliwe skutki uboczne po zastosowaniu antykoncepcji awaryjnej

Podobnie jak inne formy antykoncepcji hormonalnej, tabletki „dzień po” mogą powodować pewne działania niepożądane, które zazwyczaj są łagodne i krótkotrwałe. Najczęściej zgłaszane skutki uboczne to bóle i/lub zawroty głowy, nudności, wymioty, biegunka, bóle podbrzusza, bolesne miesiączki i zmęczenie. W niektórych przypadkach mogą wystąpić nieregularne miesiączkami, krwawienia między miesiączkami  oraz zwiększona tkliwość piersi.

Jeśli po zastosowaniu antykoncepcji awaryjnej wystąpią niepokojące objawy, warto skonsultować się z lekarzem. Internetowe serwisy medyczne, takie jak Receptomat.pl , oferują możliwość uzyskania zdalnej porady lekarskiej.