W piątek, 17 kwietnia, w Centrum Kulturalno-Integracyjnym w Czemiernikach miało miejsce wyjątkowe spotkanie w ramach 59. edycji „Radzyńskich Spotkań z Podróżnikami”. Wydarzenie zorganizowało Radzyńskie Stowarzyszenie „Podróżnik” i miało ono szczególny, refleksyjny charakter. Zostało bowiem przygotowane w przeddzień 40. rocznicy katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, która na trwałe zmieniła losy tysięcy ludzi i do dziś pozostaje jednym z najbardziej przejmujących symboli XX wieku.

Gościem specjalnym był podróżnik i reportażysta Krystian Machnik, autor książki „Ostatni ludzie Czarnobyla”, który zabrał publiczność w niezwykłą, momentami poruszającą, a chwilami bardzo osobistą podróż do Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia. Jego prelekcja została podzielona na trzy części – pierwsza dotyczyła przyczyn katastrofy, druga poświęcona była samosiołom, czyli ostatnim mieszkańcom skażonych terenów, a trzecia ukazywała wpływ trwającej wojny w Ukrainie na życie ludzi związanych z Czarnobylem.

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, w tym starosta radzyński Szczepan Niebrzegowski oraz burmistrz Czemiernik Arkadiusz Filipek, którzy swoją obecnością podkreślili rangę spotkania. Wydarzenie otworzyła Monika Jeż-Cholewa z Centrum Kulturalno-Integracyjnego w Czemiernikach, a wprowadzenia do spotkania dokonał Robert Mazurek, pomysłodawca i organizator „Radzyńskich Spotkań z
Podróżnikami”.

W pierwszej części prelekcji Krystian Machnik przybliżył przyczyny katastrofy z 26 kwietnia 1986 roku. Zaznaczył, że tragedia była wynikiem splotu wielu czynników – błędów ludzkich, wad konstrukcyjnych reaktora oraz niebezpiecznych procedur przeprowadzanych podczas testu bezpieczeństwa. Operatorzy, przekonani, że w każdej chwili mogą użyć systemu awaryjnego AZ-5, nie wiedzieli, że w określonych warunkach jego uruchomienie doprowadzi do gwałtownego wzrostu mocy.

Dużą część wystąpienia poświęcono realiom życia w Strefie Wykluczenia oraz mitom narosłym wokół promieniowania. Prelegent wyjaśnił różnicę między napromieniowaniem a skażeniem radioaktywnym, podkreślając, że to drugie stanowi większe zagrożenie, ponieważ radioaktywny pył może pozostawać w organizmie przez lata. Zwrócił także uwagę, że Strefa Wykluczenia obejmuje ogromny obszar – około 2600 km² – i nie wszędzie poziom promieniowania jest wysoki. Dziś funkcjonują tam służby, naukowcy, leśnicy i pracownicy elektrowni, która pozostaje w procesie likwidacji planowanym co najmniej do 2068 roku.

Krystian Machnik opowiedział też o samosiołach – starszych mieszkańcach, którzy po przymusowej ewakuacji powrócili do swoich domów i zdecydowali się dożyć tam swoich dni. To właśnie ich historie stały się osią jego działalności i książki. Jak wspominał, przełomowym momentem było spotkanie z Olgą Juszczenko – samotną mieszkanką jednej z opuszczonych wiosek. Udzielenie jej pomocy uświadomiło mu, że w Strefie wciąż żyją ludzie potrzebujący wsparcia. Od tego czasu jego wyprawy przestały być jedynie eksploracją, a stały się również misją humanitarną.

Prelegent opowiadał o niezwykłej gościnności samosiołów, którzy mimo trudnych warunków zawsze starają się ugościć przybyszy. Wspominał stoły zastawione jedzeniem, serdeczność i długie rozmowy. Jednocześnie podkreślał, że ich życie jest pełne samotności i trudności. W wielu wioskach do najbliższego sklepu jest kilkadziesiąt kilometrów, a podstawowe produkty, takie jak świeży chleb, stają się luksusem. Machnik wielokrotnie dostarczał im żywność, odzież i niezbędne przedmioty codziennego użytku. Z czasem mieszkańcy zaczęlinazywać go „czarnobylskim wnukiem”, a relacje przerodziły się w niemal rodzinne więzi.

Poruszającym elementem jego działalności jest także montowanie tabliczek pamięci na domach zmarłych samosiołów. Zawierają one zdjęcie, imię i nazwisko oraz krótką informację o mieszkańcu. Dzięki temu opuszczone chaty przestają być anonimowe, a pamięć o ich mieszkańcach trwa choć trochę dłużej. Jak zaznaczył prelegent, z każdym rokiem ubywa zarówno ludzi, jak i całych miejscowości, które stopniowo zarastają lasem i znikają z mapy. Ostatnia część spotkania dotyczyła wpływu wojny w Ukrainie na Strefę Wykluczenia. Rosyjskie wojska zajęły Czarnobyl już pierwszego dnia inwazji w 2022 roku.

Samosioły przez kilka tygodni pozostawały bez dostaw żywności i pomocy. Jak podkreślał prelegent, wojna jeszcze bardziej pogłębiła ich izolację i pogorszyła warunki życia. Wspominał również, że wielu mieszkańców przetrwało ten trudny czas dzięki zapasom przywiezionym tuż
przed okupacją. Podczas spotkania nie zabrakło również odniesień do kultury popularnej. Krystian Machnik pozytywnie ocenił serial „Czarnobyl”, podkreślając jego dużą dbałość o szczegóły i wierne oddanie atmosfery pierwszych dni po katastrofie, mimo koniecznych uproszczeń fabularnych.

Na zakończenie podróżnik otrzymał tradycyjną karykaturę oraz pamiątkowy medal „Radzyńskich Spotkań z Podróżnikami”. Ten drugi wręczono również burmistrzowi Arkadiuszowi Filipkowi za gościnność oraz serdeczne przyjęcie w Czemiernikach. Honorowy patronat nad wydarzeniem objęli: Jarosław Stawiarski – marszałek województwa lubelskiego, Szczepan Niebrzegowski oraz Arkadiusz Filipek. Wsparcia organizacyjnego i finansowego udzielili: Nadleśnictwo Radzyń Podlaski, Bank Spółdzielczy w Radzyniu Podlaskim, TfN Biuro Dokumentacji Środowiskowej oraz Hotel Restoria. Zadanie zostało również zrealizowane przy wsparciu Powiatu Radzyńskiego. Portal lublin112.pl był patronem medialnym wydarzenia.

Galeria zdjęć

Następna strona