07/06/2026
690 680 960

Macewy z żydowskiego cmentarza służyły jako płytki chodnikowe i narzędzie do ostrzenia narzędzi (zdjęcia)

Jedna z płyt chodnikowych okazała się macewą ze zniszczonego w okresie II wojny światowej cmentarza żydowskiego. Kiedy członkowie stowarzyszenia zajmowali się oczyszczaniem odnalezionej macewy, podeszła do nich mieszkająca tuż obok kobieta. Oświadczyła, że podobny „kamień” leży u niej na podwórku.

We wtorek w miejscowości Zamostek koło Gorzkowa w powiecie krasnostawskim odnalezione zostały macewy ze sprofanowanego i zniszczonego przez Niemców w okresie II wojny światowej cmentarza żydowskiego w Gorzkowie. Jedna z nich służyła jako płyta chodnikowa. Jej wydobycie zostało przeprowadzone przez członków Stowarzyszenia Historyczno-Etnograficznego Miłośników Ziemi Lubelskiej „Wschód” z Gorzkowa w uzgodnieniu z urzędem konserwatorskim i za zgodą Urzędu Gminy Gorzków.

Po jej podniesieniu okazało się, że macewa jest w dobrym stanie. Zachowała się również inskrypcja upamiętniająca zmarłego. Jak wyjaśnia Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków, nawet pomimo częściowo zniszczonego zwieńczenia nagrobka, czytelny był płaskorzeźbiony motyw dekoracyjny, otwarta szafa z książkami, symbolizująca: rabina, osobę uczoną w Torze i Talmudzie, autora rozpraw religijnych lub sofera, czyli osobę przepisującą święte księgi. Na półkolumnach flankujących wnękę inskrypcyjną dotrwała do naszych czasów czerwona monochromia.

Kiedy członkowie stowarzyszenia zajmowali się oczyszczaniem odnalezionej macewy, podeszła do nich mieszkająca tuż obok kobieta. Oświadczyła, że podobny „kamień” leży u niej na podwórku. Od razu postanowiono sprawdzić tą informację. Okazało się, że jest to kolejna macewa, która została „dostosowana” do ostrzenia narzędzi. Piaskowiec uformowano bowiem na kształt koła, po środku wywiercono zaś otwór. Odnalezione macewy zostały tymczasowo zabezpieczone do czasu podjęcie decyzji o ich dalszym losie w uzgodnieniu z Naczelnym Rabinem Polski i Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego.

Jak wyjaśniają członkowie Stowarzyszenia Historyczno-Etnograficznego Miłośników Ziemi Lubelskiej „Wschód”, którzy za pozwoleniem Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków prowadzą społecznie poszukiwania ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych, odnalezienie macew ma charakter precedensowy. Nigdy wcześniej w tych okolicach nie natrafiono na tego typu znalezisko. Obecnie trwają poszukiwania pozostałych macew z datowanego na 1834 rok gorzkowskiego kirkutu.

(fot. LWKZ)

31 komentarzy

  1. Ocena: 0

    Aj-waj

  2. Kiedyś był polski film ludzie z cmentarnych płyt zrobili drogę a jeden gościu postawił na polu

  3. Był…Pokłosie…ale po co to rozgrzebywać….i tak nieźle sobie radzą….

  4. Nawet aż za dobrze.

  5. No to fakt…za dobrze za dużo….i wiecznie mało…

  6. Róbcie tak dalej, to zaraz trzeba będzie oddać ten grunt, na którym kiedyś był cmentarz. W Kołobrzegu z niemieckiego cmentarza zrobili park, parę płyt stoi na pamiątkę, reszta zgruzowana albo leży jako chodnik, i nic. A mówimy o Niemcach zmarłych przed „wynalezieniem” nazizmu.

    • Spokojnie, to jest skrawek gruntu na górce porośnięty sosnami, którym od wojny pies z kulawą nogą się nie interesuje. Co innego gdyby to była okazała kamienica w atrakcyjnym miejscu to i 140-letni spadkobiercy ją odzyskają.

  7. Anioł Cieć Dyżurny
    Ocena: 0

    Uwzględniając to, że królem Polski jest Żyd, można śmiało powiedzieć, że wszystko sie dzieje dzięki Bogu…

  8. Ocena: 0

    „Odnalezione macewy zostały tymczasowo zabezpieczone do czasu podjęcie decyzji o ich dalszym losie w uzgodnieniu z Naczelnym Rabinem Polski i Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego.”
    Z kim k…? uzgodnione?

  9. Polskimi cmentarzami za Bugiem byście się zajęli, zanim je zupełnie banderowcy zaorzą…

    • Jedź! Zajmuj się! Przynajmniej liście odgarnij i świeczkę zapal. Ja już tam byłem i wcale nie jest tak źle. Tam też są ludzie dbający o takie zabytki, może mniej niż u nas, ale są. Niestety też mają tam swoich przeciwników i lata zaszłości do nadrobienia . W tej części Europy (po obu stronach Bugu) ludzie nie potrafią szanować historii – spójrz na wiele komentarzy pod tym artykułem. Co komu przeszkadza, że ratuje się zabytki? W dodatku dotyczące ludności, która swego czasu stanowiła znaczną część, a niekiedy wręcz większość mieszkańców tych ziem?

  10. Właśnie k…. z historycznym i prawowitym właścicielem tych macew. Polska to nie dzika Rosja, że ma od 11 lat problem z oddaniem naszej własności.

    • Myśliciel czy tam Myśliwy...
      Ocena: 0

      Przecież sprowadzenie tego złomu to miała być tylko formalność… tak mówili przed wyborami.

      • To tak jak wybory prezydenckie Bronka miałyby być tylko formalnością. Słynne ,,rozstrzygnijmy to w I turze”.

    • Anioł Cieć Dyżurny
      Ocena: 0

      W tej chwili z tą „naszą własnością” jest tak: ruscy tak ją chcą nam dać, jak PiS brać.
      Chociaż jakby ten „święty” złom wziąć, pociąć na kawalątka, wsadzić to do ozdobnych puzderek, to moherom można by opchnąć jako relikwie, a za uzyskaną kasę spłacić polskie długi zaciągane na różne „widzimisie” PiS’u i prawie świętego Jarosława

      • To tak jak Donek komputer dla każdego dziecka chciał dać, ale dzieci nie chciały brać.